Dan nakon izricanja presude od 12 godina Zoranu Đokiću za ratni zločin protiv civilnog stanovništva, i u jeku reakcija – sa jedne strane osude srpske strane protiv onog što vide kao montirani postupak, a sa druge – Meljize Haradinaj-Stuble koja podrcrtava upravo suprotno – zločinačku ulogu Srbije, Fond za humanitarno pravo izneo je detalje presude, uključujući i svoje zaključke na postupak, među kojima su i zamerke.
Pretresnim većem Specijalnog odeljenja Osnovnog suda u Prištini, predsedavao je sudija Arben Hoti, dok je optužnicu protiv Đokića pokrenula Kancelarija Specijalnog tužioca sa tužiteljkom Habibe Saljihu maja 2019. godine.
Đokić je proglašen krivim za izvršenje krivičnog dela ratni zločin protiv civilnog stanovništva, po više tačaka, počinjenih za vreme oružanog sukoba na Kosovu 1999. godine u pećkim naseljima „Kristal“ i „Kod solitera“.
U izrečenu kaznu Đokiću je uračunato vreme provedeno u pritvoru od 1. februara 2019. godine.
Đokić je proglašen krivim zbog toga što je u svojstvu rezervnog policajca pri srpskim snagama 28. i 29. marta 1999. godine u Peći učestvovao u zlostavljanju, pljačkanju, proterivanju, ranjavanju albanskog civilnog stanovništva u pećkim naseljima Kristal i Kod solitera, u kojim prilikama su ubijena četvorica civila, naveo je FHP.
Presuda je doneta nakon glavnog pretresa otvorenog po optužnici Kancelarije STRK od 31. maja 2019. godine (KTS.br. 23/2018).
Optužnicom mu je stavljeno na teret da je u saizvršilaštvu sa nepoznatim licima počinio krivična dela: ratni zločin protiv civilnog stanovništva, ratni zločini koji ozbiljno krše član 3 Ženevskih konvencija i ratni zločini koji ozbiljno krše zakone i običaje primenljive u oružanim sukobima koji nisu međunarodnog karaktera.
„Oglašavajući optuženog krivim po izmenjenoj optužnici, sud je u kratkom obrazloženju prilikom objavljivanja odluke saopštio da je prilikom njenog donošenja analizirao svaki dokaz pojedinačno, utvrđujući činjenično stanje na osnovu iskaza svedoka i materijalnih dokaza. Na taj način, sud je došao do zaključka koji su dokazi odlučujući u ovom predmetu“, navodi FHP.
„Njome se optuženi tereti da je u toku marta, i aprila meseca 1999. godine, preciznije 29. marta 1999. godine, u naselju Kristal u Peći/Pejë, delujući u okviru organizovane kriminalne srpske grupe, u sastavu koje su bili uniformisani i naoružani pripadnici
vojske, policije i paravojnih grupa (i dalje nedostupni organima gonjenja Kosova), primenom mera zastrašivanja, pljačke, ubistava i proterivanja, povredio telesni integritet ili zdravlje nezaštićenog albanskog civilnog stanovništva koje nije direktno učestvovalo u sukobu. Stanovništvo naselja je proterano iz njihovih kuća, pojedincima su oduzete znatne količine novca, četiri osobe su ubijene. Izmenjenom optužnicom, tužilaštvo je pored navedenih radnji po prvoj tački optuženom stavilo na teret i da je istog dana, u istom naselju i svojstvu, u saizvršilaštvu sa drugim licima, pored proterivanja civilnog
stanovništva iz njihovih porodičnih kuća, pucajući iz vatrenog oružja naneo telesne povrede dvojici dečaka starosti tri (3) i devet godina (9), koji su se sa pojedinim članovima njihovih porodica udaljavali iz naselja“.
Prilikom objavljivanja presude sud nije jasno precizirao konkretne radnje optuženog koje je on preduzeo kritičnih dana, te za koje je optuženi oglašen krivim, navodi dalje FHP.
„Prema dispozitivu presude koji je pročitan prilikom objavljivanja, može se zaključiti da je sud ocenio da je optuženi delovao u grupi. Ovim dispozitivom, međutim, nije precizirano ni da li se i za koja se ubistva optuženi oglašava krivim“, navodi FHP.
FHP se nije upustio u analizu ove „dileme“ i dokaza na kojim ona počiva, kao i opravdanosti izrečene kazne, a kao razlog za to navodi da pismena presuda u ovom predmetu tek treba da bude obrađena.
FHP zaključuje da je krivični postupak protiv optuženog Đokića u toku samog glavnog pretresa vođen u skladu sa zakonskim odredbama.
„Međutim, ono što se može zameriti pretresnom veću je da je glavni pretres protiv optuženog, koji se nalazio u pritvoru, trajao dugo (od 4. decembra 2019. godine do 11. februara 2021. godine). Odredbe Zakonika o krivičnom postupku (član 314, stav 1, tačka 1.2) decidno predviđaju da postupak pred pretresnim većem može trajati do sto dvadeset (120) dana“, takođe navodi FHP.
Ovaj rok se prema zakonu može produžiti samo obrazloženim zahtevom i u slučaju velikog broja svedoka ili postojanja okolnosti koje su neophodne za utvrđivanje činjeničnog stanja. FHPK nema informacija o tome da li su uloženi zahtevi za produženje pretresa, odnosno da li je on produžen zbog sticaja zakonom predviđenih uslova ili po inerciji, što bi, ako je to slučaj, predstavljalo povredu zakona. Ono što se može primetiti je da je u toku četrnaest (14 ili 11 ako se uzme u obzir tromesečni prekid rada suda) meseci, koliko je trajao pretres, pretresno veće zasedalo četrnaest (14) dana, tokom kojih je saslušano sedamnaest (17) svedoka predloženih od strane stranka u postupku.
Još jedna od zamerki koju FHP upućuje je i ta da je pretresno veće presudu u ovom predmetu objavilo suprotno zakonskim odredbama.
„Član 366, stav 1 ZKPRK izričito predviđa da se nakon okončanja pretresa objavljivanje presude može odložiti najdalje tri (3) dana. U ovom predmetu, glavni pretres je okončan 4. februara, dok je presuda objavljena 11. februara 2021. godine“.
Sledeća zamerka: „FHPK isto tako nalazi da je tužilaštvo izmenu (odnosno u konkretnom slučaju proširenje) optužnice nakon okončanog dokaznog postupka obavilo u suprotnosti sa odredbama Zakonika o krivičnom postupku (član 241, stav 1, tačka 1.7), jer je ova izmena sudu dostavljena bez obrazloženja, odnosno bez elaboriranja razloga i dokaza koji su uticali na proširenje optužnice“.
Prethodno se, a neposredno nakon izricanja presude Đokiću pokrenuo talas reakcija. Na srpskoj strani izražava se snažno negodovanje presudom. Kancelarija za KiM ocenila je da se radi o „najflagrantnijem primeru kako se na takozvanom Kosovu gaze pravo i pravda“. U Đokićevu nevinost i dalje je uveren advokat koji ga brani, Ljubomir Pantović.
On je za naš portal juče kazao da u skoro trodecenijskog advokatskoj praksi nije doživeo sličan slučaj – da „nevin čovek preko ovako nekredibilnih i instruisanih svedoka, i mimo zakona, bude osuđen“.
Takođe, i bivši poslanik u kosovskoj skupštini Petar Miletić, juče je za televiziju N1 takođe kazao da je potresen presudom, da je uveren u njegovu nevinost i da je Zoran Đokić njegov prijatelj.
Sa druge strane, kosovska ministarka spoljnih poslova i dijaspore Meljiza Haradinaj Stubla, kazala je da je „Kosovo uzelo pravdu u svoje ruke“, te da je „presuda genocidnom zločincu Đokiću samo početak“.
„I nije dovoljno, čak ni 12 godina, ni samo jedna osoba. Srbija i svi njeni zločinci će odgovarati za zločine protiv čovečnosti 1998. i 1999. na Kosovu“, poručila je ona.
Odbranu sada očekuje žalbeni postupak pred Apelacionim sudom.
Iz optužnice: „Kancelarija STRK je optuženom kao posebno krivično delo stavila na teret da je u periodu od marta – aprila meseca 1999. godine u Peći/Pejë, preciznije 28. marta 1999. godine, u naselju Kod solitera, koje se sada zove Rrokaqielli, delujući kao član organizovane kriminalne srpske grupe u policijskim i vojnim uniformama, u nameri da pričini veliku patnju ili ugrozi telesni integritet i zdravlje ljudi, primenom mera zastrašivanja prema nezaštićenom civilnom stanovništvu, ubistvima, pljačkanjem, naređivanjem
iseljavanja civilnog stanovništva, ulazeći po kućama Albanaca, tražeći novac i pucajući iz oružja (marke kalašnjikov) u vazduh i obraćajući im se rečima: ‘Sve Albance treba ubiti, idite u Albaniju’. Na taj način, on je prinudio ove građane da napuste svoje kuće i upute se u različitim pravcima, neki za Albaniju, drugi za Crnu Goru“.Haradinaj Stubla o presudi Đokiću: „Kosovo uzelo pravdu u svoje ruke“
Zoran Đokić osuđen na 12 godina za ratni zločin
Kancelarija osudila presudu Zoranu Đokiću: Etničko suđenje i flagrantno kršenje prava i pravde
Pantović: Završeno suđenje Zoranu Đokiću, izricanje presude 11. februara
Pantović: Proširena optužnica protiv Đokića pet dana pre završne reči
Saslušan svedok u slučaju optužbi protiv Zorana Đokića
Raseljeno lice iz Peći uhapšeno na Jarinju, Kosovska policija potvrdila
Zoranu Đokiću određen jednomesečni pritvor
Zoranu Đokiću iz Peći produžen pritvor za još dva meseca, istraga spora, procedura se krši
Podignuta optužnica za ratni zločin protiv Srbina iz Peći
Zoran Đokić pred prištinskim sudom: „Nisam kriv“
Suđenje Đokiću: Saslušana dva svedoka, nisu mogle da identifikuju osumnjičenog
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
