Kako je i najavljeno, zbog izložbe „Masakri na Kosovu 1998–1999“ koja je bila postavljena na centralnom trgu u Prištini povodom godišnjice početka NATO bombardovanja, a koja je u međuvremenu i uklonjena nakon snažnih reakcija javnosti i zvaničnika koji su tvrdili da sadrži netačne i „štetne“ podatke o žrtvama, ispred zgrade skupštine u Prištini, koja je finansirala izložbu, bivši pripadnici OVK održali su protest.
U govoru koji je njihov predstavnik održao iznet je niz optužbi na račun vladajućih zvaničnika, posebno spominjući Doniku Gervalu Švarc i Mimozu Kusari Ljilju, dok su za to vreme okupljeni su u više navrata uzvikivali „UDBA“. U govoru je i rečeno da se sumnja da su informacije predstavljene na izložbi dobijene od strane srpskih tajnih službi.
U jednom trenutku protest je eskalirao, onda kada je okupljena masa krenula ka vratima skupštine, u čemu su ih sprečavali kosovski policajci. Nakon gurkanja, okupljeni su i prošli policiju i ispred vrata skupštine prosuli crvenu farbu.
Izložba „Masakri na Kosovu 1998–1999“, autora Škeljzena Gašija (Shkëlzen Gashi), postavljena je na Trgu „Majka Tereza“ (nekadašnja Vidovdanska) u Prištini povodom godišnjice početka NATO bombardovanja.
Međutim, u subotu je izložba sa ovog trga hitno uklonjena i to nakon snažnih reakcija javnosti i zvaničnika koji su tvrdili da sadrži netačne i „štetne“ podatke o žrtvama.
Ono što je bila početna zamerka jeste podsećanje na zločin u Dubravi, gde je autor izložbe naveo da se među ubijenim Albancima nalaze navodno i „naoružana lica“, odnosno „borci“.
U središtu spora našla se upotreba termina „armatosur“, koji se sa albanskog najčešće prevodi kao „naoružani“, ali ima značenje – poput „oružani“, „pripadnici naoružanih snaga“ ili „borci“.
Upravo ta reč za žrtve zločina u Dubravi izazvala je lančanu reakciju – od uklanjanja postavke i političkih osuda, do uključivanja Specijalnog tužilaštva Kosova koje sada ispituje da li postoje elementi krivične odgovornosti.
Polemika je dodatno eskalirala nakon što je Fond ocenio da izložba u više slučajeva daje netačnu sliku zločina i da su u pojedinim prikazima „falsifikovane okolnosti smrti“, posebno u slučaju zatvora u Dubravi, gde su, kako navode, ubijeni zatvorenici – civili lišeni slobode, a ne „naoružana lica“.
Slučaj je u međuvremenu prerastao u neprekinuti niz reakcija. Javne ličnosti Kosova, uključujući i novinare, listom iznose svoja mišljenja u medijima i na društvenim mrežama sa mnogobrojim teškim rečima u kojima se veliča OVK, Albanci i naglašavaju ratni zločini srpskih snaga.
U središtu napada su organizatori i autor izložbe, publicista i istoričar Škeljzen Gaši (Shkëlzen Gashi). I dok su se i on i organizacije Integra i Admovere branile time da su samo koristile podatke Fonda za humanitarno pravo koji su priznati, dok sa druge strane nema drugih validnih podataka, odnosno, same kosovske institucije nemaju podatke o žrtvama rata, FHP je krivicu prebacio na organizatora.
Naglasili su da su podaci prikazani na izložbi u više slučajeva netačni i da daju pogrešnu sliku o zločinima. Kako su naveli, „to nije pitanje različitog tumačenja, već elementarnog nepoznavanja međunarodnog humanitarnog prava, sudski utvrđenih činjenica i načina na koji se čitaju podaci iz baze Fonda za humanitarno pravo i Fonda za humanitarno pravo Kosovo“.
Otišli su i korak dalje te su autore izložbe optužili da su još pre dve godine objavili knjigu „Masakri na Kosovu“, koja, kako tvrde, sadrži brojne greške i odstupanja od sudski utvrđenih činjenica, te da se „isti obrazac sada ponavlja i na izložbi“.
Napadi na Gašija, inače bivšeg savetnika Aljbina Kurtija su se dodatno produbili upravo zbog ove knjige. No, u međuvremenu, pokrenulo se pitanje odgovornosti kosovske vlasti, pre svega – skupštine i njene predsednice Aljbuljene Hadžiju kao nekog ko je i finansirao i podržao izložbu, te kosovskog ministarsatva spoljnih poslova i dijaspore zbog finansiranja Gašijeve knjige.
Ministarstvo dijaspore izdvojilo je oko 15.000 evra za distribuciju primeraka ambasadama, iako su ranije analize, kako počeli da, pored FHP, ukazuju i pojedini mediji na albanskom, ukazivale na navodne brojne netačnosti i nedostatke u toj publikaciji.
Predsednica kosovske skupštine, Aljbuljena Hadžiju, ponovo se danas izvinila zbog podrške izložbi o zločinima na Kosovu, na kojoj su, kako je navela, prikazani netačni podaci, izrazivši svoje žaljenje.
Hadžiju je najavila izmene pravilnika i formiranje komisija, uz poruku da Skupština trenutno nema nadležnost za proveru projekata. Hadžiju je prethodno izvinjenje uputila u subotu.
Po prvi put se na ovu temu danas oglasio i kosovski premijer Aljbin Kurti, koji je poručio da izložbu treba vratiti, uz ispravke grešaka, jer je, kako tvrdi, važna za prikaz „istine o zločinima koje je Srbija počinila na Kosovu“ i da je treba prikazati u svim opštinama.
ADMOVERE i INTEGRA uputile izvinjenje, ali i pozvale na prekid linča, pretnji
Hadžiju žali zbog izložbe: Odluka doneta bez indicija o netačnostima, najavljene izmene pravila
Udruženje bivših pripadnika OVK najavilo protest ispred skupštine zbog izložbe u Prištini
ADMOVERE i INTEGRA uzvratile FHP-u: „Nismo tvrdili da su ubijeni u Dubravi bili borci“…
FHP: Na izložbi netačni podaci, u Dubravi nisu ubijena „naoružana lica“ – polemika se…
Uklonjena izložba o ratnim zločinima u Prištini: osporeni podaci FHP-a, otvoren spor o žrtvama…
Razbijanje policijskog kordona
S obzirom na to da je izložbu finansijski podržala kosovska skupština, Udruženje bivših pripadnika OVK još juče najavilo protest ispred zgrade ove institucije zbog „sknavljenja rata OVK“ i to sredstvima iz javnog budžeta.
„Usred Prištine istina o našem ratu je oskrnavljena i srpski zločini relativizovani, izložbom finansiranom iz državnog budžeta, našim novcem“, naveli su juče u pozivu za protest.
Okupljanje je u blizini skupštine krenulo i pre 13 časova, za kada je protest bio najavljen.
Okupljeni, kako navode mediji, su na protestu mahali albanskim zastavama i zastavama OVK, ali bili su vidljivi i transparenti „Pravda, ne relativizacija“.
Nakon što su se okupili, kako su preneli mediji izveštavajući sa protesta, masovno su krenuli ka vratima kosovske skupštine, ali su pripadnici Kosovske policije pokušavali u tome da ih spreče.
Prema dostupnim snimcima, masa je gurajući se sa policijom krenula u probijanje policijskog kordona, u čemu su na kraju i uspeli.
Transparent „Pravda, ne relativizacija“, ali sa likovima četvorice haških pritvorenika inače ključnih ljudi u nekadašnjoj OVK – Hašima Tačija, Kadrija Veseljija, Jakupa Krasnićija i Redžepa Seljimija, demonstanti su zalepili i na sama vrata.
„Informacije dobijene od srpskih tajnih službi“
Tu se okupljenima obratio predstavnik „Udruženja porodica ratnih žrtava OVK“, Džavit Jašari, koji je kazao da sumnja da su informacije predstavljene na izložbi zapravo dostavljene od strane, tvrdi, srpskih tajnih službi.
„Cenimo akciju opštine Priština koja je uklonila ove eksponate za koje sumnjamo da su sadržale informacije dobijene od srpskih tajnih službi. Naše sumnje su da su sarađivali sa ovim institucijama koje pokušavaju da izjednače naš rat sa onim što je srpska vojska učinila na Kosovu“, rekao je on.
Tokom obraćanja, on je posebno naglašavao to što je izložba finansirana iz javnog budžeta, spominjući imena visokih kosovskih zvaničnika, posebno Donike Gervale (bivše ministarke spoljnih poslova), kao i Mimoze Kusari Ljilje (aktuelne ministarke industrije), ali i njen odnos sa Milanom Radoičićem.
Za to vreme masa je uzvikivala „UDBA“, ali i „UĆK“.
„Ozbiljna i beskrajna degradacija ove vlade je zato što unutar ove vlade postoje ministri koji su protiv OVK…“, kazao je on.
A potom je, prenose mediji, Jašari izneo optužbe i na račun Škeljzena Gašija, istoričara koji je bio i autor izložbe, inače nekadašnji savetnik kosovskog premijera Aljbina Kurtija.
„Vlada Republike Kosovo i njen premijer neprestano su govorili o nacionalnom jedinstvu, noseći nacionalni simbol i zastavu na jaknama, dok su s druge strane za savetnika imali osobu koja je stalno ciljala i ulagala napore da degradira čist i pravedan rat Oslobodilačke vojske Kosova, a ta osoba se zove Škeljzen Gaši“.
Na protestu se obratila i bivša pripadnica OVK, Aida Derguti, koja je takođe pozvala na odgovornost za autora ovog „skandala“, ali i onih političkih zvaničnika koji su izložbu odobrili.
Poručila je da se danas neće dozvoliti da neko ko „je bio daleko od ratnih događaja danas ponižava civilne žrtve koristeći izvore iz Srbije“.
„Veterani, izuzetno nam je žao što tokom rata nismo imali dovoljne kapacitete da zaštitimo celokupno civilno stanovništvo. Međutim, danas nećemo dozvoliti da civilne žrtve ponižava i zlostavlja bilo ko, ko je bio daleko od ratnih događaja i masakra tokom rata, dok danas koristi reference iz Srbije. Autori ovog skandala snose direktnu odgovornost zajedno sa političkim akterima koji su to omogućili. Podjednako, pojedinačno svaki zvaničnik koji je koristio javna sredstva za finansiranje takvog sadržaja. Ovo predstavlja pravi skandal. Državne institucije imaju obavezu da štite istoriju, a ne da subvencionišu njeno ponižavanje“, rekla je Durguti.
„Ne samo to, već je na trgu bilo razotkriveno i poniženje. Prikazano nam je namerno falsifikovanje koje minimizira patnju našeg naroda“, dodala je ona.
Nakon završenih govora, okupljeni su počeli da se razilaze.
Na vratima skupštine i ispred njih, posuta je crvena farba, a na pločniku je sprejevima ispisan niz poruka, među kojima i poruka, koju listom prenose mediji: „OVK izdajnici dole“.
Na protestu su bili prisutni i Arian Tahiri, kao i Bljerta Deliju Kodra – poslanici skupštine iz stranke PDK.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
