Problemi koji godinama otežavaju život građana Leposavića

Deponija otpadaka „Polje“ u Leposaviću FOTO- Filip Radojević
Deponija otpadaka „Polje“ u Leposaviću/ FOTO: Filip Radojević

Izvor: Kallxo (Tekst je izvorno preveden sa albanskog)

Piše: Filip Radojević

Zbog polovičnih projekata i neispunjenih obećanja opština Leposavić ostala je nerazvijena i među jedinim je opštinama na Kosovu gde se mogu videti neasfaltirani seoski putevi bez trotoara, dok se meštani žale na vodu koja teče uz nelegalnu deponiju.

U vremenu kada je jedna opština u kojoj živi većinski srpsko stanovništvo, kao što je Gračanica, izgradila sistem hidranata za vatrogasce uz puteve, Leposavić se i dalje suočava sa nedostatkom osnovnih uslova za život.

U nekim zonama nedostaju putevi dok je opština poslednjih godina uspela da ostvari samo 89 odsto budžeta.

U Opštini Leposavić i dalje nije uspostavljena ravnopravnost polova u rukovodstvu s obzirom na to da od ukupno 14 odeljenja njima četiri rukovode žene.

Problemi sa smećem i infrastrukturom

Zbog geografskog položaja, predeo opštine Leposavić je pogodan za poljoprivredu. Ipak, selima se ne posvećuje dovoljno pažnje.

U 72 sela ove opštine postoje i dalje makadamski putevi prepuni rupa.

Privreda u ovoj opštini, koja je u vreme bivše Jugoslavije bila industrijski gigant, doživela je istu sudbinu kao i većina gradova i opštinama Kosova i regiona. Zbog toga je nezaposlenost stanovnika jedan od glavnih problema, dok je konačan rezultat iseljavanje velikog broja mladih.

Međutim, stanovnici ove opštine suočavaju se sa pojedinim problemima koji su prisutni već godinama dok se rešavanje istih prebacuje „sa kolena na koleno“ odnosno, sa jednog rukovodioca na sledećeg.

Ovi problemi se pojavljuju zbog velikog broja nelegalnih deponija i zbog nepostojanja jedne koja bi bila uređena po svim standardima.

Opština Leposavić nije transparentna u pružanju informacija medijima, a čak se i građani ove opštine plaše da javno govore o svojim problemima.

Leposavić ima višegodišnji problem sa odlaganjem komunalnog otpada. Iako su opštinske vlasti godinama unazad najavljivale izgradnju deponije ili nalazile privremeno rešenje, taj problem nisu uspeli da reše. Za to vreme na prostoru oko Leposavića sve je više divljih deponija.

Na širem prostoru oko Leposavića, registrovano je na desetine divljih deponija kojih ima iza skoro svakog sela. Leposavić još uvek nema ni sanitarnu deponiju koja bi bila uređena po komunalnim standardima.

Umesto uređene deponije, Leposavić zapravo ima još jedno smetlište, veličine dva fudbalska terena.

Lokacija pod nazivom „Polje“ na kojoj kamioni lokalnog komunalnog preduzeća svakodnevno istovaruju tone smeća, smeštena je tik uz reku Ibar.

Ova deponija je nastala pre osam godina punjenjem jedne rupe koja je ostala nakon eksploatacije šljunka.

„…Ovo ne može tako da funkcioniše u ovom veku. Ne možemo da napravimo deponiju koja ne zadovoljava standarde i da kažemo da je to-to zato što mi ne možemo drugačije. Ja mislim da može, samo treba, kako kaže izreka ‘ko hoće – nađe način, a ko neće – traži razlog’ i to je cela filozofija“, rekao je Ivan Vučković meštanin Leposavića.

Pre 7 godina, stručnjaci, odnosno profesor medicine, Aleksandar Ćorac je testirao vodu i utvrdio postojanje mikrobiološkog zagađenja.

Prema istraživanju, ukupan sadržaj bakterija bio je preko 200.000 u 1ml vode, a voda koja je korišćena kao uzorak bila je crne boje. Nizvodno, iako je voda bila dosta bistrija, uzorak bakterija bio je 160.000 bakterija u 1ml vode. Pre odlaganja otpada na ovom mestu gde je trenutno deponija, bilo je 800 bakterija.

U neposrednoj blizini deponije Polje, nalaze se i imanja lokalnih meštana. Korišćenjem vode iz reke Ibar za navodnjavanje useva, mnoge hemikalije dospevaju na biljke, što utiče na kvalitet useva.

Divljih deponija ima skoro u svakom selu i one se obično nalaze uzduž reke Ibar ili nekog potoka.

Zbog nedostatka kontejnera ili uređenih mesta za odlaganje smeća, građani su primorani da bacaju smeće na mestima koja nisu za to namenjena.

„Nesuđena voda“ za stanovnike Leposavića

Pored mnogobrojnih planinskih reka građani opštine Leposavić nemaju redovno snabdevanje vodom. Restrikcije vode tokom letnjih meseci su česte u ovoj opštini, dok su viši delovi grada bez vode gotovo tokom celog dana u ovom periodu.

U ovoj opštini je još 2002. godine otpočela izgradnja fabrike vode, koja se nalazi u mestu Tvrđan, na uzvišenju iznad Leposavića. Reč je o jednom objektu koji se najduže gradi u Leposaviću. Od tada, do danas promenjeno je šest lokalnih rukovodstava, a fabrika vode je tri puta bila otvarana u jeku predizbornih kampanja.

Izgradnja traje 17 godina, a objekat još uvek nije završen. 2017. godine rekonstruisan je izvor u mestu Trešnjica, na granici sa opštinom Brus, dok je kandidat za gradonačelnika Leposavića Zoran Todić tada najavio da će sledeće godine, odnosno 2018., započeti druga faza projekta kojim će ovaj gorući problem trajno biti rešen. Problem je još uvek tu, a dato obećanje meštanima očigledno nije ispunjeno.

Stanovnici Leposavića, Uroš Nikolić i Ivan Vučković, koji žive u višim delovima grada, ističu da su navikli da nemaju vodu, posebno u letnjem periodu, ali ih čudi zašto do toga dolazi i „van sezone nestašice vodom“.

„Prošle godine, čak četiri dana nismo imali ni kap vode i u svim tim uslovima čovek treba da funkcioniše, to je zaista teško“ ističe Uroš Nikolić.

On dodaje da ne izmiruje dugovanja prema toj vodoprivredi.

Kaže „ja ću da budem prvi, prvi koji ću da platim taj račun za vodu ako neko uspe da me snabde da ja imam vodu u kući“.

Ivan Vučković ima jasno pitanje za gradonačelnika.

„Znam da ovaj problem nije nastao sa njegovim dolaskom, svestan sam toga, da napravimo taj otklon, nije on kriv. Ali krivicu snosi u tome što se ne fokusira na taj projekat. Uzalud su nam asfaltni putevi, uzalud su nove zgrade koje zidamo koje opet neće imati vode. Dakle, dajte da rešimo pitanje nad pitanjima. I pitao bih ga, da li se nešto preduzima po tom pitanju i kada da očekujemo mi da kada pustimo vodu, ona bude i bakteriološki i hemijski ispravna i da je ima naravno?“

Još jedan, ne tako mali problem zadaje glavobolju građanima opštine Leposavić. To je jalovište Trepče koje se nalazi na nekoliko stotina metara od centra Leposavića, na mestu zvanom Bostanište.

Godinama unazad, stvara velike probleme stanovnicima, posebno meštanima sela Gornjeg Krnjina, Kutnja, Kajkova i Tvrđana. Usled jakih vetrova, prašina, koja nosi sa sobom teške metale, svakodnevno ugrožava živote, ali i nanosi veliku štetu poljoprivrednicima u ovom kraju.

Meštani sela Gornji Krnjin su u najvećoj meri pogođeni problemom neadekvatnog odlaganja jalovine iz Trepčine flotacije rude u Leposaviću, a kako ističe Zlatko Sekulić meštanin ovog sela, u periodu kada duvaju jaki vetrovi, uslovi za život postaju nepodnošljivi.

„Ovaj problem traje od kako ja znam za sebe. Međutim, zadnjih godina je to sve veći problem zbog toga što to raste. Površina jalovišta je mnogo veća nego što je ranije bila. Sve u svemu, iz dana u dan imamo sve veći problem“, upozorava Sekulić.

Stanovnici sela Gornji Krnjin su se u više navrata obraćali lokalnoj samoupravi, čelnicima Trepče, ali i svima onima koji se bave zaštitom životne sredine, međutim bezuspešno.

Meštani su potpisali memorandum sa opštinom Leposavić o rešavanju pitanja jalovišta, koji je, kako kažu, ostao mrtvo slovo na papiru.

Meštani ističu da se otpadne vode sa jalovišta u Leposaviću ispuštaju u reku Ibar, i to uglavnom u ranim jutarnjim časovima, što nas upućuje na to da je na delu ekološka katastrofa velikih razmera, i da su na taj način ugroženi svi stanovnici opština u slivu ove reke.

„Sama reka (Ibar) je zagađena katastrofalno. Viđamo svakog dana da oni ispuštaju višak iz tih cevi direktno u Ibar, što ostavlja katastrofalne posledice za bio-sistem u samoj reci. Izlišno je da se priča koliki je problem, ogroman problem imamo. Cela opština Leposavić ima taj problem i to je mislim jedan od najvećih problema, ako nije i najveći problem opštine Leposavić“, naglasio je Sekulić.

Stanovnici Gornjeg Krnjina ističu da će se svim silama boriti za zdravlje svoje dece i da povrate osnovne uslove za život. Jedno od rešenja koje su im ranije obećavali čelnici Trepče, bilo je i sistem orošavanja, koji bi, makar delimično, ublažio rasipanje prašine sa jalovišta, na šta su meštani i pristali, ali nikada nije sprovedeno u delo. Jalovište raste iz dana u dan, a sa njim i problemi za više hiljada stanovnika.

Nedostatak transparentnosti i ćutanje kritičara

Pored ova tri konstantna problema postoji i niz drugih. Međutim, građani izbegavaju da pričaju o njima, da ne bi potom imali problema sa lokalnom samoupravom. Prisutan je i strah od gubitka posla, strah za bezbednost porodice, s obzirom na to da žive na severu Kosova gde vladavina zakona i nije baš na zavidnom nivou, kao ni sloboda govora.

Meštani sela Bistrica i Ćirkoviće, koja se nalaze na padinama planine Kopaonik, pored granice sa Srbijom, godinama unazad suočavaju se sa lošim makadamskim putem.

Prema rečima meštana, Opštinsko rukovodstvo obećalo im je asfaltiranje puta u dužini od 1.500m. Čak su i mašine došle, ali su te mašine iz nekog razloga vratili, navode meštani.

Neasfaltirani put FOTO Filip Radojević
FOTO: Filip Radojević

U selu Donji Krnjin postoje dva kraka puta, jedan vodi ka seoskom groblju i crkvi, a drugi ka školi. Rukovodstvo opštine Leposavić, na čelu sa bivšim gradonačelnikom Draganom Jablanovićem, 2017. godine, par dana pred izbore, uradilo je sve zemljane radove na putnom pravcu koji vodi ka groblju, a asfalt je izostao, iako su obećali.

Vlast se promenila, meštani su se obraćali novom opštinskom rukovodstvu na čelu sa Zoranom Todićem, koje je tvrdilo da je taj putni pravac pod sudskim sporom i da dok traje proces, ne mogu da urade tu deonicu.

Iste godine, 2017, bivše rukovodstvo odradilo je iste radove u selu Gornje Jarinje na putnom pravcu koji vodi ka zaseoku Galačnik.

Oktobra 2020. godine ova deonica je asfaltirana. Meštane Donjeg Krnjina zanima kako je moguće da je putni pravac u ovom selu pod sudskim sporom, dok put ka Galačniku nije?

Bivši gradonačelnik Dragan Jablanović, u razgovoru koji smo vodili sa njim, rekao je da se putni pravac ka groblju u Donjem Krnjinu ne nalazi pod sudskim sporom.

Trenutna vlast nije odgovorila ni na jedno pitanje koje je uputio BIRN.

Meštanima ovog sela, sadašnje rukovodstvo na čelu sa Zoranom Todićem obećalo je 2018. godine na sastanku u Osnovnoj školi, uličnu rasvetu do zaseoka Vasovići. Par dana nakon sastanka obeležene su linije na putu gde će se postaviti stubovi za rasvetu, i na tome je ostalo. Rasvete nema, ali i linije za stubove su u međuvremenu nestale.

Pored magistralnog puta Lešak-Leposavić, u mestu poznatijem kao Drensko polje, nalazi se objekat površine 600 kvadratnih metara. Prvobitna namena objekta bila je preuređenje u hladnjaču, gde bi malinari iz opštine Leposavić mogli da skladište svoje proizvode. Objekat im je 30. jula 2017. godine na korišćenje predao tadašnji gradonačelnik Leposavića, Dragan Jablanović.

Danas se ne zna čemu služi ovaj objekat, ali je poznato da hladnjača nije.

Meštani sela Gornji Krnjin dovode sebe u opasnost svakog dana kada žele da pređu most na reci Ibar. Pre par godina, nabujala reka oštetila je noseće stubove ovog mosta koji jedan deo Gornjeg Krnjina povezuje sa selom Dren.

Most u Leposaviću
Most u Leposaviću/FOTO: Filip Radojević

Iako su se više puta obraćali lokalnoj samoupravi, i usmenim i pismenim putem, nisu naišli na razumevanje da se ovaj problem reši. O održavanju mosta brinu samo meštani.

Treba spomenuti da deca svakodnevno prelaze ovaj most na putu do škole. A upravo je bezbednost dece ono zbog čega strahuju meštani ovog sela.

Oštećeni most u Leposaviću
FOTO: Filip Radojević

Renoviranje zgrade opštine Leposavić započeto je 2015. godine, njenu rekonstrukciju započeo je Dragan Jablanović, bivši gradonačelnik. Odeljenje za urbanizam tada nije izdalo dozvolu za izgradnju još dva sprata, te su zato radovi obustavljeni.

Dvadeset četvrtog marta 2018. godine, tadašnji ministar Ivan Todosijević i gradonačelnik Zoran Todić, potpisali su u ime MALS-a i opštine Leposavić sporazum o razumevanju za zajedničko finansiranje projekta rekonstrukcije i nadogradnje zgrade opštinske uprave u Leposaviću. Ostaje nejasno kako su se u periodu od 2015. do 2018. godine stvorili uslovi da se sa izgradnjom nastavi.

Objekat Opštine Leposavić
Objekat Opštine Leposavić
Revizor utvrđuje loše upravljanje u nabavkama od strane opštine Leposavić

Iako su opštinski službenici odbili da odgovore na pitanja BIRN-a, probleme u ovoj lokalnoj samoupravi je identifikovao i revizor.

U izveštaju za 2019. godinu je primećeno loše upravljanje u nabavkama, s obzirom na to da se navodi da je za najmanje pet ugovora u iznosu od 3.231 evra, koji su potpisani za nekoliko odeljenja opštine, Opština potpisala individualne ugovore u minimalnom iznosu za slične nabavke, umesto da se sve to odradi jednim ugovorom putem otvorenih postupaka.

Takođe, prema revizoru, Opština je tokom 2019. godine izvršila isplate  za 19 zaposlenih u vatrogasnoj, ali kojima su ugovori istekli 28. februara 2019. godine i dve isplate za civilnu službu za koju ugovori uopšte nisu bili obnovljeni još od 2012. godine. Plaćeni iznos za 2019. godinu, uz nedostatak obnovljenih ugovora je 104.764 evra.

(Rukovodiocima Opštine Leposavić su poslata pitanja u vezi sa ovim problemima i njiihovim rešavanjem, međutim odgovore nismo dobili do trenutka objavljivanja ovog članka).

Povezani članci:

Zvečan: Građani od opštine očekuju redovno vodosnabdevanje i prohodne puteve

Pored jezera, a bez vode – izazovi svakodnevnog života u Zubinom Potoku

Stanovnici Parteša sa zahtevima za posao, obrazovanje i razvoj

Obećanja i stvarnost u Opštini Gračanica

Vodosnabdevanje, kanalizacija i otpad – problemi koji prate stanovnike Novog Brda

Comments

comments



Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.