Analiza: Dragana Vukosavljević
Prošle nedelje održana je i poslednja sednica Skupštine opštine Severna Mitrovica u sazivu koji je došao na vlast nakon bojkota Srpske liste i prethodnog povlačenja iste iz institucija. Sedamnaest novih odbornika – od kojih samo jedan Srbin – položili su zakletvu 14. decembra 2022. godine i tako preuzeli upravljanje opštinom u kojoj su se obreli, kako je tada rekao predsedavajući Nedžad Ugljanin, „u kući bez domaćina“: „Oni (Srpska lista) su domaćini ove kuće, oni treba da budu ovde. Mesto izvršne i zakonodavne vlasti pripada srpskoj zajednici“.
Trideset meseci kasnije, nakon 928 dana, upravo ta većinska zajednica se na vlast vraća – nakon ubedljive pobede Srpske liste na lokalnim izborima u oktobru ove godine.
Time je završeno gotovo trogodišnje razdoblje u kojem je lokalna vlast delovala pod okolnostima bojkota većinski srpske zajednice.
Nova vlast za sobom će zateći opštinu koja je u međuvremenu doživela najobimnije institucionalne, urbanističke, simboličke i identitetske promene u njenoj kratkoj istoriji.
U nastavku sledi kompletan pregled gotovo svih odluka, poteza i događaja koje je „ostavila“ odlazeća vlast.
Od poplava do mosta (januar-jun 2023)
Prve sednice nove vlasti bile su posvećene lokalnim problemima — pre svega poplavama koje su u januaru 2023. pogodile Severnu Mitrovicu. Opština je izdvajala sredstva za ugrožene porodice, ali su isplate stigle tek pred kraj godine.
Već u aprilu sve se prebacilo u sferu visoke politike.
Na sednici 28. aprila Skupština je izglasala zahtev za slobodu kretanja vozila preko glavnog mosta na Ibru. Odluka je izazvala burne reakcije Beograda i Brisela, koji je poručio da „nije vreme za otvaranje mosta“.
Samo nekoliko dana ranije, 23. aprila, održani su vanredni lokalni izbori koje su Srbi bojkotovali.
Mesec dana potom, sa 553 osvojena glasa, na funkciju je stupio prvi albanski gradonačelnik Severne Mitrovice – Erden Atić.
Erden Atić prvi albanski gradonačelnik Severne Mitrovice, kosovska zastava na i u zgradi opštine
Na zgradu opštine postavljena je kosovska zastava, kao i u skupštinskoj sali i holu.
Mesec dana kasnije, 22. maja posetio ga je kosovski ministar unutrašnjih poslova Dželjalj Svečlja, koji je poručio da će se zajednički raditi na „blagostanju, obrazovanju, zdravlju, bezbednosti i stabilnim uslovima za život“.
Usledili su: zahtev za članstvo u Asocijaciji kosovskih opština 1. juna, usvajanje, potom i odobrenje Ministarstva; izjava Ugljanina da „ulazak u AKO štiti Severnu Mitrovicu od ZSO“; te promena opštinskog pečata iz „Administrativna kancelarija“ u „Republika Kosovo – Opština Severna Mitrovica“.
14. jula opština daje parcelu kod Vatrogasne stanice Direkciji za vanredne situacije.
Šest dana kasnije kreće velika akcija plombiranja objekata koje je finansirala Srbija — devet gradilišta, uključujući stambene objekte, škola za južnomitrovačke učenike, kao i zgrada rektorata.
Zaštićeni beli medved u Opštini Severna Mitrovica, zvaničnik u ulozi lokalnog kabadahije?
U dvorištu opštine podignuta su dva jarbola, a postavljena je i trojezična tabla — prvo na albanskom, potom srpskom (a latiničnom pismu) i engleskom.
Inspekcije i grb (jesen 2023)
Tokom leta i jeseni opština kreće sa nizom kontrola i intervencija.
Vlasnicima lokala naloženo je oslobađanje javnih površina i pribavljanje dozvola za reklame.
U leto, 18. avgusta inspektori po prvi put ulaze u objekte u kojima su bile smeštene srpske institucije, tvrdeći da je reč o opštinskom vlasništvu. Obilaze Kancelariju za KiM, PIO Fond, kosovsko-mitrovački upravni okrug i druge službe, traže dokumenta o legalnosti.
Paralelno kreću i nadzori trgovina.
Na jesen, 12. oktobra, počinje rekonstrukcija kuća Albanaca u Brđanima, oštećenih 1998–99. Put ka Mikronaselju raščišćen je preko starog srpskog groblja na zemljištu u neposrednoj blizini hrama Svetog Dimitrija – radovi su obustavljeni nakon reakcija.
Nešto više od mesec dana kasnije, 30. novembra, raspisan je konkurs za novi grb opštine.
Dobijen je u julu 2024. (most, Ibar, Kukavica, zelenilo; autor je albanski umetnik).
Opština Severna Mitrovica dobila grb: Most, Ibar, Kukavica i zelenilo
U decembru 2023. počinje peticija za smenu gradonačelnika, a godina se završava kontroverznom odlukom da se kosovskom MUP-u dodeli 27.400 m² zemljišta kod Vojnog remonta.
Peticija Srpske demokratije protiv ove odluke nije sprečila dodelu zemljišta.
SO S.Mitrovica izglasala: Zemljište kod Vojnog remonta dodeljeno MUP-u Kosova
Referendum (januar – april 2024)
U novoj godini, 17. januara 2024. pokreće se peticija za smenu gradonačelnika kroz referendum — prihvaćena, ali ubrzo obesmišljena.
Istog meseca kreće uklanjanje tabli srpskih institucija: najpre one na Centru za socijalni rad, uz postavljanje nove — sa kosovskim simbolima.
Mesec dana kasnije, 29. februara, po prvi put je predstavljen izveštaj Odbora za zajednice. Ključna preporuka — izgradnja multietničke škole u Bošnjačkoj.
Sledi: 29. marta – usvajanje zahteva da se turski jezik prizna kao tradicionalni u Severnoj Mitrovici, a potom se ovaj jezik našao i kao četvrti jezik na ulazu u ovu opštinu.
Mesec dana kasnije, 2. aprila, uoči referenduma, opštinu posećuje kosovski premijer Aljbin Kurti, donoseći vest da Vlada Kosova izdvaja još četiri miliona evra za nevećinske zajednice na severu.
U tom istom periodu, Srpska lista odlučuje da ne podrži referendum zbog „nemogućih procedura“ i kamera na biračkim mestima. Većina Srba bojkotuje glasanje. Referendum za smenu albanskih gradonačelnika propada.
Prvi talas preuzimanja imovine
Nakon propalog referenduma, u maju se ponovo otvara tema mosta i trešće ova tema Mitrovicu čitavo leto.
Krajem leta – 20. avgusta potpisan je memorandum za izgradnju sigurne kuće — u objektu koji je Srbija gradila za učenike južnomitrovačkih škola, ranije plombiran. Tog dana uklonjena je visoka metalna ograda oko zgrade opštine, zbog procene da više ne postoji „bezbednosna pretnja“.
Deset dana kasnije, jake policijske snage zauzimaju niz srpskih institucija, uključujući zgradu koju su inspektori kontrolisali prethodne godine. U njoj je bilo najmanje pet srpskih institucija, tada je zatvoren i Privremeni organ opštine Kosovska Mitrovica. Ubrzo opština ovu zgradu dodeljuje kosovskom MUP-u.
Kosovska policija ušla u preostale opštinske organe R. Srbije, Kancelariju za KiM, kotlarnicu KBC…
Sledi novi talas istih poteza:
– preuzimanje garaže iza NIS pumpe i u ulici Sutjeska (Novembar – 2024)
– uvođenje poreza na imovinu i poziv građanima da je prijave (Decembar – 2024)
– zatvaranje objekta srpske Direkcije za gradsko građevinsko zemljište i puteve, uklanjanje srpske zastave i tabli (Decembar – 2024)
– identičan postupak sa Direkcijom za urbanizam (Decembar – 2024).
Po prvi put obeležavanje „Dana nezavisnosti“
Nastavilo se sa istim žarom i u 2025. godini, te je u januaru opštinska vlast usvojila uredbu o načinu i uslovima korišćenja Sportska hale.
Početkom februara na mitrovačkom šetalištu, koje je tada uveliko bilo popunjeno novootvorenim albanskim lokalima i gostima sa juga, Opština je podržala sajam Udruženja „Poslovne žene Mitrovice“, kao promociju kulturnog nasleđa svih zajednica.
Ipak, one većinske nije ni bilo, već je se naredna tri dana u centru Mitrovice bila izložena albanska narodna nošnja, stari zanati, ćilimi, te proizvodi albanske tradicionalne kuhinje.
Nove vlasti će nastaviti i u narednim mesecima i godinama upravo na ovom mestu da organizuju kulturno-sportske i zabavne manifestacije, koje su okupljale albansko stanovništvo ali ne i srpsko;Od proslava Nove godine preko koncerata, festivala i turnira.
A potom je, po prvi putu ovoj opštini, 17. februara 2025. godine održana i svečana sednica na godišnjicu jednostranog proglašenja nezavisnosti.
Od ponosa i emocija na heroje i žrtve ispunjenja višedecenijskih težnji Albanaca i Bošnjaka za izgradnjom države na Kosovu, do pretnji Srbije i Rusije da takvo Kosovo destabilišu – unutra i spolja, sa kriminalnim grupama, ovakvim porukama i uz kosovsku himnu, tada je saziv SO Severna Mitrovica čestitao „svim građanima, Dan nezavisnosti“.
Kasnije istog meseca skupština je usvojila i uredbu o sistematizaciji radnih mesta, kao i odluku o Organogramu opštine, a na istoj sednici je poručeno da će se „Srpska lista sigurno vratiti ali radnici opštine ne“.
Ova opština potom je po prvi put svečanom sednicom i odavanjem počasti porodici Adema Jašarija obeležila početak trodnevne „Epopeje OVK“.
Takođe marta Opština je počela sa uređivanjem infrastrukture i saobraćajne signalizacije u gradu. Severni deo Mitrovice dobio je tada nove zelene pešačke prelaze.
Inspekcijski nadzori, prijava novorođenčadi
Istovremeno, u martu je ova Opština zajedno sa sanitarnom inspekcijom Ministarstva zdravlja u Prištini započela rutinske kontrole, kada je privremeno i zatvoreno niz ugostiteljskih objekata.
Inspekcija je tada bila i u kuhinji KBC-a, koja je privremeno smeštena u sklopu nekadašnjeg Vojnog remonta.
A onda se, u istom mesecu, ustanovilo da je Opština Severna Mitrovica obustavila prijavu novorođenčadi i umrlih, i to po nalogu Prištine. Ponovo se sa registracijom započelo tek nakon 3 meseca.
U aprilu su iz ove Opštine, na održanoj sednici, raspravljali i najavili izgradnju spomenika na ulazu u grad, u tom trenutku, bez ideje kome će on biti posvećen.
Tokom maja opština je predstavila planove za izgradnju sportsko rekreativnih terena i parkova u gradu, oba se nalaze u blizini glavnog ibarskog mosta, odnosno u naselju Bošnjačka.
Majski talas preuzimanja
Takođe u maju, kao rezultat memoranduma o saradnji opština sa Regionalnim vodovodom, preuzet je objekat srpskog Vodovoda u Mitrovici.
Službenici Opštine su tada preuzeli i objekat srpske Ustanove za sport i kulturu, uz tvrdnju da je u pitanju objekat u njihovom vlasništvu.
Potom je ista opština dodelila još nekoliko svojih objekata kosovskom MUP-u, kao i kosovskoj Pošti.
A tog istog dana nešto kasnije, uz asistenciju Kosovske policije ušli su i u mitrovačku Sportsku halu, koja je izgrađena sredstvima Fonda za Sever. Hala i dalje nije u funkciji.
Deca, treneri, roditelji održali protest ispred Sportske hale u Severnoj Mitrovici
Gotovo istovremeno opštinska vlast je ušla i u Gradski muzej, i za ovaj objekat tvrdeći da je uzurpiran.
Sutradan su takođe službenici Opštine zauzeli i objekat Nacionalne službe za zapošljavanje jer je u pitanju, tvrde, opštinsko vlasništvo.
U istom mesecu Opština Severna Mitrovica dobila je i svog počasnog građanina – zamenika komandira Kosovske policije za region Sever, Vetona Eljšanija, a dodeljene su i zahvalnice građanima koji su, kako je tada saopšteno, dali doprinos opštini Severna Mitrovica.
Osim što su se među dobitnicima grupno našli pripadnici vatrogasne stanice, na listi onih kojima su uručene zahvalnice nije bilo drugih Srba. A nagrada za medijski doprinos dodeljena je novinaru iz – Prištine.
Ulice, murali, zemljište…
Krajem istog meseca najavljeno je postavljanje novog spomen obeležja grada, umetnička instalacija i to posvećena rok muzičarima. Gitarista od metala, prema ovoj najavi, biće postavljen kod Tri solitera.
Sa novim odlukama nastavili su u opštini već nakon samo par dana, 2. juna, kada su formirali Komisiju za preimenovanje ulica.
Nekoliko dana kasnije u ovoj je opštini formiran Zajednički odbor Severne i Južne Mitrovice, koja je proizvela i prvi memorandum u ovom istom mesecu. U pitanju je bio prvi korak ka izgradnji dva mosta preko reke Ibar.
1. jula već je kosovski premijer i položio kamen temeljac za izgradnju jednog pešačkog i jednog mosta za saobraćaj preko Ibra, paralelno sa glavnim koji nisu uspeli da otvore.
Jedan od njih rekordno je napravljen i već otvoren 26. avgusta ove godine. Drugi je i dalje u izgradnji.
Otvoren novi most za saobraćaj, specijalci i mediji na zadatku, EULEX u prikrajku
11. jula u ovoj opštini, po prvi put, održan komemorativni sastanak povodom „30. godišnjice masakra-genocida u Srebrenici“.
Početkom istog meseca opštinski inspektori nastavili su sa nadzorima, pa je 4. avgusta plombirana privatna licencirana klinika „Beomedic“ zbog uočenih nepravilnosti.
A potom je 8. avgusta na mitrovačko šetalište na severu sa juga preseljen festival „Mitrovica International Jazz Days“. Obeležili su ga nastupi bendova, uz istovremeno negodovanje lokalnog stanovništva.
Par dana kasnije, nakon raspisanih lokalnih izbora, na skupštinu ove opštine iznet je i zahtev za promenu namene zemljišta s ciljem izgradnje škole u Mikronaselju.
Uprkos tome što je resorno ministarstvo ovoj Opštini dostavilo obaveštenje da je odlučivanje o promeni namene zemljišta zabranjeno nakon raspisivanja izbora – zemljište je ipak, na jednoj od narednih sednica prenamenovano.
Na istoj sednici doneta je i odluka s ciljem zaštite opštinskih simbola koje je prethodno usvojila, odnosno da se onemogući njihova promena kada dođe druga vlast.
U avgustu je Komisija za preimenovanje ulica i nadenula ulicama u Severnoj Mitrovici 87 novih imena. A ovo su neka od njih: Uroša Komada, Adema Ademija, Josipa Kraša, Miška Stolića, Tetova, Ibri, Filipa Davida, Slaviše Lekića, Slavka Ćuruvije, Zorana Đindića, Fana Nolija, Samija Frašerija, Zimera Džake, Fehmija Aganija, Elene Đike, Nikole Tesle, Desanke Maksimović, Alekse Šantića, Vasilija Ostroškog, Safeta Boljetinija, Avnije Košutove, Kadrija Kadrijua…
Sa druge strane, opštinske vlasti krenule su u akciju prefarbavanja murala i grafita u gradu, kada je prefarban dobro poznati mural sa likom patrijarha Pavla i mitropolita Amfilohija u samom centru severnog dela Mitrovice.
Uklonjen je i grafit u Kolašinskoj ulici, posvećen srpskim vaterpolistima, a na tom mestu oslikan je mural američkog gitariste Džoa Satrijanija.
Sa novim odlukama krenulo se odmah na početku sledećeg meseca, septembra, kada je ova Opština odlučila da preimenuje ukupno sedam parcela sa poljoprivrednog na građevinsko zemljište kako bi se na njima izgradili stambeni objekti uz još i obdanište. Osim da će neke od njih biti u Bošnjačkoj mahali, precizne lokacije ostalih parcela nisu poznate.
Takođe septembra opštinski inspektori ušli su i zatvorili i zgradu srpskog PIO fonda i RFZO, a prethodno i knjižaru Službeni glasnik.
Opštinski inspektori u zgradi PIO Fonda u Severnoj Mitrovici, uklonjene srpske zastave
A potom, odlukom lokalnih vlasti u Severnoj Mitrovici 2. oktobra uklonjen je ćirilični znak „Ja volim K.Mitrovicu“, a postavljen novi latinični „Mitrovica“ – ime grada koje ne postoji u kosovskom zakonu.
Uklonjena svetleća ćirilična reklama – simbol grada „K. Mitrovica“
Sutradan je postavljen kamen temeljac za izgradnju škole, po kosovskom sistemu, u severnom delu Mitrovice, kod Vojnog remonta.
Konačno, 12. oktobra održani su lokalni izbori na kojima je ubedljivu pobeda odnela stranka Srpska lista, ali je odlazeći saziv nastavio sa donošenjem odluka.
Već četiri dana kasnije, 16. oktobra prenamenovali su u ovoj opštini 16.465 kvadratnih metara zemljišta na deset lokacija u Suvom Dolu i Severnoj Mitrovici, a potom su donete još četiri slične odluke.
Krajem istog meseca, 28. oktobra je položen kamen temeljac i za drugu školu po kosovskom sistemu – u naselju Mikronaselje, da bi tek mesec dana kasnije, na poslednjoj sednici ovog saziva prošle nedelje, ovo zemljište zvanično i prenamenovano u građevinsko.
U petak novi gradonačelnik, Milan Radojević i odbornici, većinski srpski, polažu zakletvu.
Odlazeće opštinske vlasti u više navrata su poručivale da se boje da novoj vlasti predaju opštinu, kao i „osetljiva dokumenta“.
Poslednji je to izjavio upravo onaj koji je po dolasku na vlast kazao da su došli u „kuću bez domaćina“.
Ugljanin: Opštinu prethodna vlast ostavila u haosu, strah me da je predam
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
