ERP KiM posle mise na temeljima Sv. Nikole: Kosovska biskupija ozbiljno narušava do sada vrlo korektne međuverske odnose na КiM

Rimokatolički biskup kosovski Dod Đerđi i barski nadbiskup Zef Gaši su sa svojim sveštenstvom i grupom vernika služili u četvrtak misu na ostacima pravoslavnog sabornog hrama Sv. Nikole u podnožju novobrdske tvrđave. Oni su tako obeležili, kako je saopšteno, 1. avgust – Dan (albanske) Dijaspore a koji je, kako je naglašeno, prvi put obeležen na onom što su predstavili kao katolički hram Svetog Nikole. Pozvali su da to postane tradicija. Misi je prisustvovao i direktor prištinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture Ismet Hajrulahu. Vest je prenelo glasilo rimokatoličke biskupije iz Prištine Drita.com (prevod na KoSSevu). S obzirom na to da je u srpskoj istoriji i hrišćanstvu novobrdski hram Sv. Nikole katedralna srpska pravoslavna crkva i bio saborni hram novobrdskih i gračaničkih episkopa, protestovala je Eparhija raško prizrenska, izražavajući duboko razočaranje, usled onog što vidi kao zloupotrebu i provokaciju. Od lokalnih i međunarodnih institucija zatražiće zaštitu, uključujući i pokretanje pitanja kod Vatikana.

Eparhija Raško-prizrenska je duboko razočarana ovim očiglednim činom zloupotrebe duhovne i kulturne baštine SPC i to na lokalitetu koji su osnovali i gradili srednjovekovni srpski vladari, što je zabeleženo u brojnoj stručnoj i istorijskoj literaturi, kako domaćoj tako i stranoj. Sačuvani artefakti kamene plastike sa natpisima iz hrama sv. Nikole jasno pokazuju o čijoj je crkvi reč

„Služenjem mise na temeljima pravoslavnog hrama, rimokatolička Biskupija kosovska ozbiljno narušava do sada prilično korektne međuverske odnose na Кosovu i Metohiji i politizuje baštinu SPC koja je Ahtisarijevim planom upravo na predlog naše Crkve uključena u specijalnu zaštićenu zonu, uz saglasnost predstavnika kosovskih Albanaca“ – navela je eparhija u svom saopštenju.

Besede koje su se mogle čuti na jučerašnjoj misi „nimalo ne doprinose izgradnji međuverskih odnosa“ Pravoslavne Crkve sa Rimokatolicima, dodaju, zbog čega će SPC morati da pokrene ovo pitanje u kontaktu sa nadležnim predstavnicima Vatikana.

Eparhija potvrđuje da se nedaleko od pravoslavne crkve nalaze i ostaci srednjovjekovnog rimokatoličkog hrama poznatog kao „Saška crkva Presvete Bogorodice“, a koju su, kako objašnjavaju, uz saglasnost srpskih vladara u Srednjem veku podigli i koristili Sasi rudari i dubrovački trgovci.

„Sasvim razumno pitanje jeste zašto se rimokatolički biskupi sa svojim vernicima nisu okupili na ostacima nekadašnje svoje crkve nego su to učinili na temeljima sabornog hrama novobrdskih srpskih pravoslavnih mitropolita“ – postavlja pitanje eparhija.

Eparhija Raško-prizrenska već je ranije izrazila ozbiljnu zabrinutost i protestvovala kod kosovskih i međunarodnih institucija zbog onog što vide kao neovlašćeni radovi kosovskog ministarstva kulture (instituta za arheologiju) na ovom srednjovekovnom pravoslavnom lokalitetu. Podsetili su ih na to da se nalazi u okviru specijalne zaštićene zone Novo Brdo, gde su svi radovi zabranjeni bez saglasnosti.

U eparhiji tvrde takođe da su nedavno, pored raščišćavanja terena, neovlašćeno otvarani srednjovekovni grobovi u hramu, a potom su, navode, potpuno nestručno i bez ekspertize podignuti stubovi u naosu hrama.

Istraživanja o Sv. Nikoli dokumentovana još za vreme stare Jugoslavije

Na hramu Sv. Nikole u Novom Brdu su u periodu bivše Jugoslavije rađena opsežna arheološka ispitivanja i pronađeni artefakti se čuvaju u Beogradu, posebno ostaci kamene plastike sa natpisima koji svedoče o istoriji hrama. Iz eparhije podsećaju na to da su dosadašnja istraživanja i istorijat hrama Sv. Nikole detaljno predstavljeni u monografiji „Crkva Sv. Nikole – Кatedrala Novog Brda“ arheologa Marka Popovića i Igora Bjelića, Beograd 2018. godine i to dvojezično na srpskom i engleskom jeziku.

„Na osnovu obimnih istorijskih i arheoloških citiranih izvora, fotografija lokacije, nađenih artefakata, crteža i moguće idealne rekonstrukcije može se dobiti za sada najkompletnija slika o katedralnom hramu Novog Brda“, navode u eparhiji.

Eparhija Raško prizrenska će i ovog puta od nadležnih međunarodnih i lokalnih institucija zatražiti zaštitu lokacije hrama Sv. Nikole od „daljih zloupotreba“.

„Prištinske vlasti su već ozbiljno kritikovane zbog nepoštovanja verskih prava SPC u najnovijem izveštaju američkog Stejt Departmenta što samo svedoči da i ova najnovija provokacija nije izuzetak“, zaključila je Eparhija raško-prizrenska u najnovijem obraćanju javnosti.

Tema sporenja zaostavštine novobrdske tvrđave, odnosno crkava aktuelizovala se u javnosti i početkom juna kada su kosovski mediji najavili radove na „katedrali u Artani“, to jest, „bivšem Novom Brdu“, te je lokalitet na koji Srpska pravoslavna crkva polaže pravo, predstavljen kao rimokatolička crkva. Eparhija Raško-prizrenska oglasila se i tada. Po navodima eparhije, u pitanju je jedna od 40 specijalnih zaštićenih zona, koje po kosovskim zakonima podležu posebnoj proceduri, i koja ne zavisi samo od kosovskih institucija, već i od stava Srpske pravoslavne crkve. Oglasio se i srpski ministar kulture i informisanja Vladan Vukosavljević pismom generalnoj direktorki UNESCO-a Odri Azule u kojem je, upravo navodeći primer Novog Brda, izrazio „veliku zebnju i zabrinutost u vezi sa stanjem srpskog kulturnog nasleđa na Kosovu i Metohiji“.

Sa druge strane katolički biskup kosovski Dod Đerđi tvrdi da se radi o rimokatoličkoj crkvi.

„Želeli smo da dođemo ovamo jer je to mesto koje dokazuje da smo bili ovde pre nego što smo imali religiju, bili smo ovde pre Hristovog rođenja, bili smo pre nego što su Osmanlije došle sa Muhamedom, bili smo ovde pre nego što su došli Sloveni. Bili smo ovde, iako je naše sećanje možda izbrisano, imamo ovo kamenje koje dokazuje da smo i mi verovali, verovali onome što smo čuli u Jevanđelju, a koje nam kaže – Zapovedam vam, ljubimo jedni druge„. Šta su dva biskupa i učesnici jušerašnje mise sa Novog brda poručili čitajte u: Katolički biskupi po prvi put na temeljima crkve Sv. Nikole obeležili „Dan dijaspore“

Comments

comments



Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.