„Asocijacija, koja je već postala stalna tema u javnom diskursu, pretvorila se u politički ‘Big Brother’ i pod hitno mora biti skinuta sa dnevnog reda, jer Kosovo ima mnogo drugih izazova koji ga čekaju. U ovim teškim vremenima potrebna je kompetentna, svesna i odgovorna vlada, koja vodi računa o dugoročnim interesima zemlje i regiona“.
Izvor: Koha (Tekst je izvorno preveden sa albanskog)
Piše: Fadilj Maljoku (Fadil Maloku)
Ponašanje četvorice novoimenovanih predsednika opštinskih skupština koji su odlučili da se povuku iz kosovskog Asocijacije ne može se kvalifikovati samo kao izolovani društveni čin ili prost administrativni potez, već pre svega kao promišljen i pažljivo planiran politički akt, sa separatističkim ambicijama u cilju promene ustavnog poretka Kosova. Zanimljivo je da je ovaj potez donet upravo u trenutku kada su bivša vlada i opozicija bile u jeku izborne kampanje.
Stratezi iz Beograda, verovatno svesni „vakuma“ u donošenju odluka od strane bivših zvaničnika, procenili su da je period pred izbore, ali i praznični period krajem godine, kada i međunarodni akteri smanjuju aktivnost u odlučivanju, ključan trenutak za pokretanje primene sporazuma iz 2012, 2015. i 2023. godine.
Analizom ovog poteza iz sociološke perspektive, jasno je da ovakva politička odluka, de fakto i de jure, osim što delegitimizuje ustavni poredak Kosova, predstavlja sofisticiranu formu institucionalne diverzije. Izlazak ili povlačenje iz Asocijacije kosovskih opština (AKK), kao deo pravne i ustavne arhitekture Kosova, implicira odbacivanje institucionalne pripadnosti i pripremu za regrupisanje „van državnosti“ i izvan okvira krhke kosovske suverenosti.
Ova tendencija ima gotovo tridesetogodišnju istoriju, jer je insistiranje Srbije na ovakvim rešenjima počelo odmah nakon njenog poraza 1999. godine. To insistiranje ostaje strateški kontinuitet Beograda, od Briselskog sporazuma do poslednjeg sporazuma iz Ohrida. Sada se, međutim, distanciranje od institucija Kosova sprovodi javno, u koordinaciji sa Beogradom i pod pritiskom Brisela da ublaži sankcije u vezi sa Asocijacijom. Ova dinamika jasno pokazuje da izlazak četiri severne opštine iz AKK predstavlja početni korak u stvaranju novih uslova za buduću rekonfiguraciju, potencijalno iniciranu i iz određenih krugova u Briselu.
Takav projekat, u bliskoj budućnosti, mogao bi poslužiti kao odskočna daska za kolektivni subjekt koji bi u praksi funkcionisao kao jedinstveni politički blok, mehanizam samoupravljanja sa pravom delovanja izvan centralnih institucija i potencijalno kao embrion teritorijalne autonomije, odnosno „Republika Srpska“ na Kosovu.
Deklaracije „Liste Srpska“ da „žele da budu deo posebnog asocijacije“ predstavljaju direktan izazov i napad na princip jedinstva kosovske države. Ovde više nije reč ni o pravima srpske zajednice (koja su već garantovana), ni o „novoj društvenoj distanci“, već isključivo o reformisanju teritorijalno-političkog poretka putem opštinskih instrumenata.
Još jedna poruka ovog čina odnosi se na međunarodne faktore, posebno Brisel i Vašington, da arhitektura budućeg etnički jedinstvene Asocijacije neće biti formirana onako kako Pristina insistira – kao Asocijacija sa pravima i statusom nevladine organizacije – već isključivo kao Asocijacija sa jasnim izvršnim ovlašćenjima. Eventualno odbijanje ovog modela može dovesti do institucionalne destabilizacije od strane „Liste Srpska“.
Zaključno, vlada koja će proizaći iz izbora 28. decembra mora pod hitno da se pozabavi ovim problematičnim potezima predstavnika „Liste Srpska“ u vezi sa Asocijacijom, bez uzajamnog priznavanja sa Srbijom. Zanemarivanje ove teme i nastavak tolerisanja provokacija, linčovanja i stigmatizacije, kao u prethodnim institucionalnim blokadama, može imati nepopravljive posledice po buduće generacije Kosova.
Asocijacija, koja je već postala stalna tema u javnom diskursu, pretvorila se u politički „Big Brother“ i pod hitno mora biti skinuta sa dnevnog reda, jer Kosovo ima mnogo drugih izazova koji ga čekaju. U ovim teškim vremenima potrebna je kompetentna, svesna i odgovorna vlada, koja vodi računa o dugoročnim interesima zemlje i regiona.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
