Kontroverzno hapšenje

Piše: Tatjana Lazarević

Kontraverzni događaji koji su pratili tri kruga kosovskih lokalnih izbora u Severnoj Mitrovici, kulminirali su fizičkim napadom na jednog i njegovom ostavkom potom, ubistvom drugog i  hapšenjem trećeg od tri srpska kandidata za gradonačelnika ovog grada, neposredno nakon trećeg, a pred četvrti krug zakazan za 23. februar.

Hapšenje Olivera Ivanovića

Kada je 27. januara, na veliki srpski praznik Sv. Savu, poput prave medijske bombe, u prepodnevnim satima odjeknula vest o hapšenju Olivera Ivanovića, pristalice njegove partije su ubrzo tu vest demantovale, kvalifikujući je dezinformacijom i saopštivši da se njihov lider "kao odgovoran građanin odazvao da da izjavu EULEX-u". U kasnim večernjim satima bilo je jasno, međutim, da je dojučerašnji prvi srpski politički miljenik međunarodnih predstavnika i zvanično uhapšen, a zatim je objavljena i informacija da se tereti za "ratne zločine", koji su se dogodili 1999, odnosno 2000. godine. Ni njegovi bliski saradnici, ali ni on sam, nisu očekivali ništa više osim saslušanja, uprkos tome što je barem jedna od optužnica  u pojedinim fiokama 'šuškala' na Kosovu svih četrnaest godina, a navodi o njegovoj navodnoj umešanosti u proterivanje i ubistva Albanaca se povremeno provlačili kroz albansku štampu. Štaviše, unazad dve godine, te u periodu nakon rata i ranih dvehiljaditih, kosovska štampa je kontinuirano izveštavala o tome.

Beograd – Priština – međunarodna zajednica – miljenik medija

Ivanović nikada u javnosti nije ostavljao utisak da su ga te optužbe zabrinjavale. On se sve vreme, kao nijedan srpski političar do sada, slobodno kretao po Kosovu i tesno sarađivao sa međunarodnim i kosovskim predstavnicima, ali i provodio značajno vreme u Beogradu, nametnuvši se kao redak srpski političar sa Kosova koji ima dobre veze sa međunarodnom zajednicom i  kosovskim Albancima. Štaviše, kod sve tri strane ostavljao je isti utisak – vedrog, samouverenog, pragmatičnog, modernog, artikulisanog političara, sa uticajem na svim stranama. Dodatne poene mu je donelo tečno poznavanje albanskog i engleskog jezika, te to što je bio uvek dostupan medijima. Oliver Ivanović je pre svega 'miljenik' medija, ako se izuzmu pojedini kosovski mediji, te povremeni periodi kada je bio izložen medijskom linču u Prištini, poput ovog najnovijeg.

Čovek "skokovitih promena"

Oliver Ivanović je u žižu kosovske i međunarodne javnosti došao kao vođa "čuvara mosta", spontano organizovane grupe mladića, ali i šire – malobrojnih  građana koji su ostali u svojim kućama na severu nakon povlačenja srpskih bezbednosnih snaga juna 1999. godine. Oni su pružili civilan, ali i određeni bezbednosan otpor kako bi sprečili scenario koji se uveliko odigravao u svim sredinama južno od Ibra. Povlačenjem srpskih snaga i masovnim naletom proteranog albanskog stanovništva i OVK-a, u prisustvu međunarodnih snaga, srpsko civilno stanovništvo je proterano iz svih gradova, mnogih sela, njihova imovina, groblja, crkve i manastiri opljačkani, popaljeni, a česti su bili slučajevi kidnapovanja, ubistava i ostalih zločina. Krenulo se sa masovnijim povratkom Albanaca u Severnu Mitrovicu, hapšenjem Srba na obično pokazivanje prstom na ulici, i ostalim pretnjama, uključujući i kidnapovanja i ubistva, te su se tako preostali Srbi organizovali kako bi sprečili masovniji povratak Albanaca i preuzimanje institucija u gradu.

Oliver Ivanović je u prvim poratnim godinama bio lider sa nesumnjivo najvećim uticajem u preostaloj srpskoj zajednici na severu, dok je istovremeno, u albanskoj i međunarodnoj javnosti opisivan kao "tvrdolinijaš", "paramilitarac", "kriminalac" i "ratni zločinac", zajedno sa ostalim čuvarima mosta. Ubrzo je zahvaljujući svojoj samoinicijativnosti i pragmatičnosti, ali i uticaju na terenu, uspeo da se kod međunarodnih predstavnika nametne kao ključan pregovarač, otkrivajući svoju harizmu i stičući pozitivne poene.

Možda najindikativniji primer drastične promene njegovog dotadašnjeg negativnog imidža u zapadnoj javnosti jeste članak “Čovek skokovitih promena” (A Man of Chops and Changes), objavljen u “Times”-u, iz oktobra 2000. Novinar Andrew Purvis opisuje Olivera Ivanovića kao “najlukavijeg i najopreznijeg srpskog političara od svih drugih”, opreznijeg od Vojislava Koštunice i Zorana Đindjića iz tog vremena, naglašavajući da je “bivši trener karatea do pre šest meseci bio neprijatelj broj 1 za međunarodnu zajednicu”, a “sada je promenjen čovek”, detaljno opisujući estetsku, retoričku i političku transformaciju jednog lokalnog lidera kosovskih Srba za samo šest meseci.

"Izdajnik Srba sa severa"

Godine teških pregovora oko nasilnog spajanja grada i kontinuiranog otpora Srba sa severa su se nastavile. Oliver Ivanović je vremenom sticao sve veću popularnost u zapadnim medijima, zadobijao sve više poverenja kod međunarodnih predstavnika i kosovskih političara, dok su istovremeno, njegovi stvaran ugled i uticaj među severnim Srbima slabili, a on sve češće bio optuživan za “prodaju srpskih interesa”. Ubrzo nakon rata se i politički mimoišao sa dojučerašnjim  saradnicima – Markom Jakšićem i Milanom Ivanovićem, sa kojima se nikada više od tada nije pomirio.

U godinama njegove najtesnije saradnje sa kosovskim institucijama, uključujući i učestvovanje u radu kosovske skupštine i vlade, Ivanović  je zapravo ostao bez stvarnog uticaja u svojoj zajednici na severu Kosova, urpkos čestom ignorisanju, ili nepoznavanju te činjenice u Beogradu i Prištini. Istovremeno, Marko Jakšić i drugi Ivanović su u narednim godinama bili stvarni lideri zajednice, zadržavši tvrd stav prema međunarodnoj zajednici i saradnji sa kosovskim Albancima..

Nov zaokret

Nakon srpskih izbora 2008, i promene vlasti, Oliver Ivanović je uspeo je da se izbori da bude postavljen za državnog sekretara Ministarstva za Kosovo i Metohiju Vlade Republike Srbije i to vreme je uglavnom provodio u kancelariji u Beogradu, sa posetama terenu. Tako je otpočela nova faza njegovog političkog angažmana kao državnog političkog činovnika Republike Srbije i jačanje uticaja na severu, pre svega kroz kontrolu pojedinih lokalnih državnih činovnika.

Novom promenom vlasti 2012. godine, ovo ministarstvo je ukinuto, a umesto toga, formirana je Kancelarija za Kosovo i Metohiju. Uprkos medijskim spekulacijama da je Oliver Ivanović pokušavao da zadrži neku od pozicija pri ovoj Kancelariji, novi šef, Aleksandar Vulin, izabrao je do tada relativno politički neafirmisanog, Krstimira Pantića za svog zamenika, koji je svoju značajniju političku karijeru započeo na barikadama 2011. Oliver Ivanović se u međuvremenu vratio u Kosovsku Mitrovicu i počeo da jača svoju partiju  GI SDP – Oliver Ivanović.

Partija je jačala pre svega kroz kapitalizaciju lika i dela ovog iskusnog lokalnog političara i vernih pristalica koje su prepoznale imidž Olivera Ivanovića kao stvarni brend partije.

Motiv(i)

Glavni tužilac Specijalnog suda Kosova Džonatan Ratel potvrdio je da je nakon godinu dana vođene istrage o ratnim zločinima i posleratnim incidentima, uključujući teško ubistvo, podneo odluku o pokretanju postupka protiv Olivera Ivanovića. Takođe je potvrdio da se radilo o veoma ozbiljnim tvrdnjama "koje su morale da se shvate kao takve".

Većina građana severa, uključujući i skoro sve političke lidere, jedinstvena je da se radi o politički motivisanom hapšenju, pre svega jer se dogodilo dva dana pred podnošenje kandidature Olivera Ivanovića po četvrti put za gradonačelnika, a nakon nedavnog ubistva odbornika Dimitrija Janićijevića, njegovog bliskog prijatelja i kuma, te za javnost iznenadne ostavke Krstimira Pantića na mesto gradonačelnika grada. Oni su jedinstveni u oceni da je "počeo lov na Srbe, tako što se prvo hapsi onaj ko je bio najkooperativniji od svih".

Međutim, sama činjenica da su trojica srpskih kandidata za gradonačenika Severne Mitrovice za kratko vreme ‘izbačeni iz stroja’, ostavlja prostor za spekulacije o mogućim motivima, a pre svega za zabrinutost građana i opravdanih strahova za njihovu budućnost. Tu je svakako najbrutalnije ubistvo Dimitrija Janićijevića na kućnom pragu, oca troje male dece i četvrtog na putu, uprkos tome što je ovaj dogadjaj pao u senku vesti o hapšenju Olivera Ivanovića.

Stara slava

Oliver Ivanović je iz zatvora odlučio da se ipak kandiduje za gradonačelnika, a CIK-a je produžila radno vreme kako bi stigle dve prijave srpskih kandidata sa severa. Kako je poslednja vest da je zahtev da se Oliver Ivanović pusti iz pritvora odbijen, njegova partija će po svemu sudeći svoju kampanju zasnivati upravo na kampanji za oslobađanje Olivera Ivanovića od optužbi, odnosno protiv kršenja njegovih ljudskih prava.

Nesumnjivo i paradoksalno je da je ovo hapšenje donelo nešto veoma dobro Oliveru Ivanoviću – široku i stvarnu popularnost medju građanima na severu kakvu nije imao još od ranih dvehiljaditih, te je, iako u zatvoru, ovaj političar još jednom izbio u prvi plan. Potvrdu o svojoj popularnosti dobija i od novinara, ostalih pojedinaca i grupa širom Srbije i sveta, pre svega na društvenim mrežama, ali i posetama njegovoj porodici i stranci. Sa druge strane, međunarodni predstavnici na Kosovu koji su mu do sada ukazivali najviše poštovanje se u javnosti ograđuju od spekulacija da se radi o politički motivisanom hapšenju, te da imaju puno poverenje u nepristrasan rad sudova.

Tekst je na italijanskom originalno objavljen u Osservatorio Balcani e Caucuso i možete ga pročitati ovde.

Comments

comments



Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.