„Eparhija raško-prizrenska sa uznemirenjem je primila vest da je ovogodišnji Ulpiana festival u arheološkom parku drevnog rimskog grada Ulpiane pored Gračanice započeo neopaganskim performansom u kome su zapaljena tri velika krsta“, saopštila je danas Eparhija raško-prizrenska, uz fotografije na kojima gore po tri krsta viša od ljudi u nošnjama koji stoje pored njih. Iz festivala poručuju da su upravo time odali omaž snazi hrišćanstva uprkos postradanju. Iz Eparhije poručuju – tako nešto ne postoji u hrišćanstvu.
U antičkom arheološkom nalazištu Ulpijana u Gračanici, pod sponzorstvom kosovskih vlasti, juče i danas održava se „Ulpiana fest“, drugi put za redom od kada je ustanovljen prošle godine u ovo vreme.
„Ulpiana Fest donosi iskustvo antičkog i kulturnog perioda, kombinujući ga sa današnjom umetnošću. Putovanje koje nas čini da bolje razumemo svoje korene, novu perspektivu koja jača našu vezu sa našim nasleđem i kulturnim identitetom“, poručio je organizator po ustanovljavanju ovog festivala prošle godine na poznatom arheološkom lokalitetu.
Kao organizatori tada, potpisali su se NVO „ET-G“ u saradnji sa Odsekom za antropologiju prištinskog univerziteta, a uz finansiranje Ministarstva za kulturu.
Ove godine tokom otvaranja festivala odigrana je predstava o sv. Floru i Lavru, hrišćanskim prvomučenicima, postradalim za veru upravo na ostacima ranohrišćanske bazilike i krstionice Justinijanove Ulpijane, odnosno, arheološkom lokalitetu gde se i održava festival.
Jedna od scena bilo je i paljenje hrišćanskih krstova što je bio povod za oštru reakciju Eparhije raško-prizrenske.
Navodeći da ovakav „neukusan i krajnje vandalski čin“ – nema nikakve veze sa nasleđem Justinijanove Ulpijane – Justiniane Sekunde, naglasili su:
„Ovaj nečastan akt bez presedana predstavlja duboku uvredu za sve hrišćane a posebno za naš narod u većinski srpskoj opštini Gračanica, gde se ovo arheološko nalazište nalazi. Paljenje krstova podseća nas na strašna vremena paganskih progona hrišćana, ali i sistematsko uništavanje srpskih pravoslavnih svetinja na Кosovu i Metohiji u našem vremenu“.
To što su krstovi paljeni u neposrednoj blizini manastira Gračanica, opisali su i kao „uvredu hrišćanske vere“, ali i kao „direktnu pretnju“.
Podsetili su i na to da nasleđe drevne Ulpijane vekovima nastavlja upravo manastir Gračanica kao svetski spomenik UNESCO-a, koji već 700 godina nedaleko od drevne Ulpijane stoji kao svedočanstvo hrišćanske vere.
„Na većinski muslimanima naseljenim prostoru Кosova i Metohije ovakvo javno skrnavljenje najsvetijeg hrišćanskog simbola u ime jedne perverzne umetnosti samo pokazuje krajnju neodgovornost onih koji su organizovali ovaj događaj i stavlja pod znak pitanja njihovu sposobnost da se brinu o drevnoj hrišćanskoj baštini“, poručila je Raško-prizrenska eparhija za kraj.
Fest: Snažan simbol paljenja krsta pokazuje da je uprkos ugnjetavanju hrišćana, vera samo jačala
Za više informacija i razjašnjenje o čemu se radi, da li su i zašto paljeni hrišćanski krstovi, obratili smo se i organizatoru festivala.
Oni potvrđuju paljenje krsta, ali kao deo „umetničke predstave“ i upravo zato da bi se „odala počast“ sv. Floru i Lavru, za koje navode da su bili „prva dva dardanijska mučenika“.
„Ove godine, u okviru Ulpijana festa, posvetili smo pozorišnu predstavu sećanju i odavanju počasti dvojici dardanijskih prvomučenika, Svetom Floru i Lavru. Ovi mučenici, kako istorijski zapisi pokazuju, bili su progonjeni od strane rimske uprave zbog svoje hrišćanske vere“, odgovorili su nam iz Festa, ali i podsetili na to da:
„Umetnička dela koja prikazuju Flora i Lavra nalaze se u manastiru Gračanica i katedrali Majke Tereze u Prištini“.
„Da bi odao počast njihovom otporu i trijumfu hrišćanstva uprkos progonu, reditelj predstave izabrao je snažan simbolični gest: zapalio krst. Ovaj čin predstavlja to da je uprkos pokušajima ugnjetavanja hrišćanstva, vera samo jačala. Vatra na krstu nije zamišljena da vređa, već da simbolizuje trajnu pobedu hrišćanstva“, istakli su dalje.
Iz festivala poručuju da se radi o čistoj umetnosti, da ona nije uvredila Albance katolike koji su predstavu videli i pozvali i Srbe da dođu na „vino i rakiju“.
„Želimo da istaknemo da je ova predstava čisto umetnička, bez političke ili verske agende. Pozivamo sve, pa i srpsku zajednicu, da nam se pridruže u ovoj proslavi istorije i kulture. Nakon predstave gosti mogu zajedno uživati u domaćem vinu i rakiji. Juče je na predstavi prisustvovalo mnogo Albanaca katolika, a niko se nije osetio uvređenim, jer je namera emisije čisto umetnička“, zaključili su u odgovoru za naš portal.
Eparhija: Nema veze sa hrišćanstvom
Međutim, kada smo kontaktirali Eparhiju i predočili im odgovor da je ovim performansom Fest, odnosno reditelj želeo upravo da oda poštovanje Sv. Floru i Lavru, oni su za naš portal pojasnili:
„U hrišćanskoj tradiciji ne postoji običaj da se svetitelji i hrišćanska vera proslavljaju paljenjem najsvetijeg znaka hrišćanstva. Svetitelji se u hrišćanskoj tradiciji slave molitvom i liturgijom kao i procesijama (litijama) u kojima se nosi krst. Uostalom na takav način je proslavljen praznik dvojice prvomučenika na ovim prostorima u pravoslavnoj crkvi Sv. Flora i Lavra u Lipljanu juče“.
Inače, tim francusko-kosovskih arheologa otkrio je prošlog leta pisanu posvetu cara Justinijana tokom naučnih istraživanja na arheološkom nalazištu Ulpijana. Projekat Evropske unije, vredan milion evra, pokrenut je u decembru 2021. i očekuje se da će biti završen u decembru 2024. Sprovodi ga Institut za arheologiju francuske “École Normale Supérieure”, u bliskom partnerstvu sa kosovskim Ministarstvom kulture, omladine i sporta i njegovim Arheološkim institutom.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
