BIRODI: U netransparentnom Briselskom procesu mediji ipak informišu

Briselski dijalog Beograda i Prištine, koji se vodi pod okriljem EU, daleko je od transparentnog. Učesnicima dijaloga je data mogućnost da svaki od njih na svoj način predstavi postignuća i neuspehe u dogovoru i primeni briselskih sporazuma. U takvim uslovima koje karakteriše manjak informacija, dokumenata, spremnosti aktera da daju izjave i budu propitivani i analizirani, mediji se nalaze pred velikim izazovom u ostvarivanju svoje primarne funkcije: da informišu, pitaju, analiziraju i javnosti daju relevatnu medijsku sliku. Ipak, mediji su ostvarili svoju informativnu ulogu, uz prisustvo promocije, pre svega Vlade Srbije i generalno pozitivnog stava prema Briselskom procesu. Ovo su ključni nalazi istraživanja Biroa za društvena istraživanja iz Beograda (BIRODI) o načinu na koji mediji na srpskom jeziku u centralnoj Srbiji i na Kosovu i Metohiji izveštavaju o Briselskom procesu, koje je danas predstavljeno u Kosovskoj Mitrovici.

Istraživanje – monitoring rada deset odabranih medija, od kojih je šest sa KiM-a obuhvatio je period izveštavanja od septembra do decembra 2015. godine. U Beogradu su praćene centralne informativne emisije na RTS1, B92, RTV Pink i TV Prva, dok na KiM-u, pored praćenja našeg portala, praćeni su još RTK 2, TV Puls, TV Most, TV MIR, Radio Kontakt. Ispitivana je zastupljenost teme u informativnim emisijama kroz broj i dužinu priloga, karakter izveštavanja preko analize žanrovske strukture, najave priloga, odnosu prema temi, teme – opšti okvir u kome se izveštava, i podteme, a to su bili specifični delovi i sporazumi, kao i predstavljanje aktera – zastupljenost i tonalitet predstavljanja.

Iako su mediji na KiM-u ostvarili svoju primarnu ulogu – a to je da informišu, utvrđeno je da se u postojećoj klimi netransparentnog odvijanja procesa briselskog dijaloga, medijski rad svodi primarno na čekanje izjava, saopštenja i oslanjanja na čitanje između redova, izdvojili su kao jedan od primera zaključaka ovog istraživanja, istraživači Zoran Gavrilović i Snežana Đapić.

"Kada su u pitanju informativne emisije, retki su primeri istraživačkog i analitičkog novinarstva," naveo je istraživač Zoran Gavrilović, koji je naglasio da su u ovom segmentu u prednosti online mediji, uz uređivačku politiku same redakcije.

Novinar – bajpas za nedostatak informacija

"I u ovom slučaju, pored same redakcijske opredeljenosti, pokazala se prednost online medija, na šta ukazuje izveštavanje informativnog portala 'KoSSev' koji je pokušavao da čita šta se dešava iza tih izjava i saopštenja," rekao je Gavrilović.

KoSSev je tokom četiri meseca praćenja objavio 241 članak posvećen briselskom procesu, a analiza objavljenih statističkih podataka o radu našeg portala ukazuje na uravnotežen, informativno-analitički karakter objavljenih vesti. Opšti nedostatak informacija o briselskom procesu i konkretnim dogovorima na našem portalu je premošćen time što je sam novinar taj koji – ukrštanjem informacija sa više strana, uz povezivanje sa aktuelnim kontekstom i njihovim konačnim ramovanjem – poslužio kao akter. I ovo istraživanje je to prepoznalo, te je novinar kao "akter" Briselskog sporazuma na KoSSevu zastupljen na 7. mestu od ukupno 17 aktera sa 4,6%.

Kosovska opozicija dominira kao akter, srpska zastupljena minorno

Tri su dominantna aktera o Briselskom sporazumu kod svih medija – Vlada Srbije i njene institucije, Vlada Kosova i kosovske institucije i EU. Oni koji se protive Briselskom sporazumu, sa izuzetkom kosovske opozicije, nisu, međutim, zastupljeni u značajnom procentu kao akteri.

Urednica KoSSeva Tatjana Lazarević je tokom radnog predstavljanja rezultata ovog istraživanja potvrdila da je i na našem portalu kosovska opozicija jedan od primarnijih aktera kao izvor prikupljanja informacija o briselskom dijalogu, dok je srpska politička opozicija prisutna u manjoj meri u odnosu na sve ostale aktere. Razlog tome, istakla je Lazarevićeva, jeste – sa jedne strane izuzetna agilnost, kada je u pitanju informisanje javnosti i medija od strane kosovske opozicije, a ranije i agilnost kosovske vlade, a sa druge, pasivnost i neukost u komunikaciji s javnošću srpske političke opozicije.

"Navešću dva primera. Pokret Samoopredeljenje ima gotovo 24-časovnu, veoma aktivnu komunikaciju sa javnošću već preko svoje Fejsbuk stranice, na kojoj se osim, saopštenja, objavljuju kratke poruke, ažurirane informacije, video i foto zapisi, te je dovoljno da posetite ovu stranicu, a već dobijete seriju svežih informacija. Sveukupno gledano, kosovska opozicija je već odavno uzela primat u ažurnoj komunikaciji, u odnosu na kosovsku vladu. Sa druge strane, što se srpske opozicije tiče koja je najmanje zastupljena u medijima, pa i na KoSSevu – koji nema cenzuru kada je u pitanju odabir izvora informacija – najnoviji primer jesu dva poslednja saopštenja koja smo dobili od Patriotskog bloka i koja su oba stigla sa zakašnjenjem od nedelju dana u odnosu na aktuelni događaj – tako da smo se našli u problemu – da ne možemo da objavimo njihov stav usled 'bajatosti' informacije, a sa druge, ne želimo da se to protumači kao cenzura jer ona to nije, već se radi o neukosti onih koji komuniciraju sa medijima," objasnila je urednica KoSSeva.

Vlada Srbije, predsednik i njene institucije su na KoSSevu, prema ovom istraživanju, predstavljeni "pozitivno" sa 92 teksta, kosovska vlada sa svojim institucijama sa 125, dok je opozicija Briselskom sporazumu (i u srpskoj i u albanskoj zajednici)  "pozitivno" predstavljena sa 48. Vlada Srbije je na našem portalu, sa druge strane, "negativno" predstavljena sa 76 tekstova, kosovska sa 107, a opozicija briselskom sporazumu sa 43 teksta.

U medijima preovladava generalno pozitivni stav prema Briselskom sporazumu

BIRODI je utvrdio da kod srpskih medija preovladava generalno pozitivan stav prema Briselskom procesu i da je u tom kontekstu Vlada Srbije predstavljena prevashodno na promotivan način.

Kod svih medija, u periodu od septembra do decembra prošle godine, dominirala je tema o Zajednici srpskih opština, kao i o glasanju za prijem Kosova u UNESCO. Istraživač Snežana Đapić navodi da je dominacija tema o ZSO bila prisutna, pre svega, preko vesti o aktivnostima kosovske opozicije koja od septembra blokira rad skupštine i protestuje upravo zbog sporazuma o ZSO. Što se tiče glasanja za prijem Kosova u UNESCO, iako se ne radi o neposrednoj temi briselskog dijaloga, Đapić je navela, da su neki mediji ovu temu provlačili indirektno kroz briselski proces, pre svega kao mogućnost da bi se i ona mogla naći na briselskom stolu.

Zoran Gavrilović je u zaključku predstavljanja rezultata ovog istraživanja o radu medija naveo da je za dalji uspeh Briselskog procesa, od posebne važnosti to da se dijalog Beograda i Prištine 'proširi' iz briselskih kancelarija, odnosno da se pored razgovora političkih predstavnika Beograda i Prištine uključe i ostali akteri.

"Primer toga je saradnja privrednih komora Srbije i Kosova," navodi Gavrilović kao pozitivan primer komunikacije i saradnje između Beograda i Prištine.

Istraživanje "Monitoring medija – izveštavanje o Briselskom procesu, septembar – decembar 2015" posle Kosovske Mitrovice, biće u utorak predstavljeno i u Medija centru u Beogradu.

Comments

comments



Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.