Nakon potpisivanja sporazuma o pravosuđu između Beograda i Prištine, u noći između ponedeljka i utorka u Briselu, prvi razgovori predstavnika Vlade Srbije na terenu – sa zaposlenima u sudstvu na Severu Kosova i Metohije, uslediće već sledeće nedelje. Na razgovorima u Briselu su bili prisutni i predsednik Višeg suda u Kosovskoj Mitrovici, kao i tužilac, koji su sve vreme bili u kontaktu sa svojim kolegama na Severu Kosova, a srpski pregovarači su uvereni da će i na terenu, od srpskih sudija, tužioca i ostalog sudskog osoblja, dobiti podršku za ispregovaran sporazum, za koji srpski pregovarači veruju da je, u postojećim okolnostima, najbolje moguće ispregovarano rešenje.
„Sada nas čeka veliki posao. Čekaju nas razgovori sa nosiocima pravosudnih funkcija na Kosovu i Metohiji. Čekaju nas razgovori sa administrativnim osobljem koje je zaposleno u sudovima koji na Kosovu i Metohiji sada funkcionišu na papiru,“ saznaje KoSSev iz neimenovanog izvora blizak srpskom pregovaračkom timu.
Sudovi na Severu Kosova, koji su u sistemu Republike Srbije, od jula 2013. godine, po Briselskom sporazumu rade po principu „stale cases“, što znači da samo primaju i zavode sudske spise, ali ne procesuiraju predmete. Radnici srpskog pravosuđa, međutim, kojih na čitavom Kosovu i Metohiji danas ima između 250 i 300, od čega oko stotinjak sudija i tužioca, i dalje primaju plate, koje su znatno više nego lični dohoci kosovskih sudija i tužioca.
Ono što su srpski pregovarači prepoznali kao potencijalan izazov, dodaje naš izvor, jeste što ova disproporcija u zaradama u dva pravosudna sistema, pored političkog, može biti dodatan demotivišući faktor za integraciju osoblja srpskih sudova na Kosovu i Metohiji u kosovski sistem.
U vladi se trenutno traži odgovarajući model obeštećenja srpskog sudskog osoblja na Kosovu i Metohiji, a po uzoru na sličnu situaciju, kada su se pripadnici MUP-a Republike Srbije, krajem 2013. godine, integrisali u Kosovsku policiju na Severu i kada je problem smanjenja zarada, kako veruju u pregovaračkom timu, rešen tako što su integrisani policajci prethodno penzionisani u srpskom sistemu.
„Ovi ljudi će od države Srbije dobiti neku vrstu razlike, odnosno nastaviće od države Srbije da primaju neku razliku u novcu, da bi mogli da obavljaju tu fnkciju u interesu i u korist srpske zajednice. Mi tražimo model i naći ćemo ga vrlo brzo – kako ćemo to da uradimo,“ navodi izvor KoSSeva.
Odnos i raspored sudova, srpskih i albanskih sudija i tužioca na Severu
Osnovni sud u Mitrovici (smešten u dve zgrade – u Severnoj i Južnoj Mitrovici):
Predsednik suda – Srbin (trajno)
Glavni tužilac – Albanac
Zgrada opštinskog suda u Severnoj Mitrovici (postojeća sudska zgrada):
|
Uz sporazum o pravosuđu postoji i prateći sporazum kojim se uređuje statusna neutralnost Sporazuma "Srpske sudije će polagati posebnu vrstu zakletve koja neće biti ista kao zakletva koju polažu sudije kosovski Albanci i ta zakletva će biti statusno neutralna, kao što će biti statusno neutralna i sva prateća dokumentacija." "Na sudskoj dokumentaciji neće pisati 'AP KiM', ali ni 'Republika Kosovo'." "Čitava procedura je učinjena da bude statusno neutralna. To je do u detalja razrađeno. Postoji sporazum koji ima 15 tačaka, a postoji i jedan prateći sporazum koji razrađuje sve te detalje. Dakle, ni na jednom mestu, nema ni grba, ni naziva 'Republika Kosovo'." |
10 sudija Albanaca
14 sudija Srba
26 albanskog osoblja
54 srpskog osoblja
Odeljenje za teška krivična dela:
4 sudije Albanaca
4 sudije Srba
Odeljenje za opšte poslove:
5 sudija Albanaca
4 sudije Srba
Zgrada opštinskog suda u Južnoj Mitrovici (zgrada Jugobanke):
14 sudija Albanaca
11 sudija Srba
54 albanskog osoblja
26 srpskog osoblja
Odeljenje Apelacionog suda (smešteno u Severnoj Mitrovici):
Predsednik: Srbin
2 albanskih sudija
5 srpskih sudija
Veće apelacionog suda će biti druga instanca za sve sporove u kojima su stranke Srbi i u ostalim sudovima na Kosovu i Metohiji
Tužilaštvo (smešteno u Severnoj Mitrovici, moguće u zgradi Administrativne kancelarije):
9 tužilaca Srba
8 tužilaca Albanaca + 1 glavni tužilac Albanac
1 zamenik apelacionog tužioca Srbin i biće zadužen da kontroliše rad glavnog tužioca
Sudski ogranci u Zubinom Potoku i Leposaviću sa po dvoje srpskih sudija i sa po 7 srpskog sudskog osoblja
Srbija će, takođe, u okviru dogovorenog broja predviđenog za srpsko pravosudno osoblje, uključiti i deo osoblja iz bošnjačke i goranske zajednice. Značajan broj pozicija biće otvoren i za dosadašnje srpske sudske radnike koji su nekada radili na jugu.
Trgovinski u upravni sporovi na čitavom Kosovu i Metohiji su u nadležnosti Osnovnog suda u Prištini. Srbi će u tom sudu imati srpske sudije specijalizovane za ove sporove.
Albanci nisu želeli da razgovaraju o formiranju osnovnih sudova u četiri srpske opštine
Ovim sporazumom, međutim, nisu formirani opštinski sudovi u četiri severne opštine, koje je čak predvideo i tzv. Ahtisarijev plan, a koji su Srbi imali u okviru pravosudnog sistema Republike Srbije i koje su i sada zahtevali, ali su kosovski Albanci to odbili, „ne želeći uopšte da o tome razgovaraju“.
„Mi smo na početku ovih razgovora, pozivajući se i na plan Marti Ahtisarija – i to je integralni deo kosovskog Ustava, hteli da se ta mogućnost i iskoristi. Međutim, kosovski Albanci to nisu prihvatili. Nisu uopšte želeli da razgovaraju o tome. Njihov argument je bio da sudovi treba da budu organizovani na onaj način i za onaj broj stanovnika, kao što je to učinjeno i u drugim delovima teritorije Kosova i Metohije. Prikazali su ukupan broj sudija i tužilaca koji imaju na jugu. Ako pogledate brojeve sudija i tužilaca Srba i srpskog administrativnog osoblja koje smo sada postigli, i uporedite to sa ukupnim brojem sudija i tužilaca na Kosovu i Metohiji, videćete da na žalost, na našu veliku žalost, ukupan broj srpskih sudija i tužilaca je mnogo veći od ukupnog broja procenta preostalog srpskog stanovništva,“ navodi naš izvor.
Pripajanjem tri južne opštine nije narušena posebnost Severa
U ovom sporazumu, po srpsku stranu nepovoljna je etnička struktura stanovništva u novom regionu, koji sada čini sedam opština, umesto četiri, koliko je de fakto činilo Sever u proteklih 15 godina. Taj odnos iznosi 4:1, u korist albanskog stanovništva, izneli su srpski pregovarači, a potvrdio ovaj izvor.
On, međutim, tvrdi da pripajanje tri južne opštine Severnom Kosovu ne ugrožava posebnost Severa, te da je upravo ovim sporazumom – ispregovaranim brojem srpskih sudija, tužilaca i ostalog osoblja, kao i rasporedom sudova i tužilaštva – „afirmisana specifičnost Severa“, te da nije došlo do promene granica.
„Nije došlo do promena 'granica' regiona, ili nečeg slično. Policijski region Sever obuhvata četiri opštine sa srpskom većinom. I imamo sada, ovim sporazumom, pravosudni region Sever, koji je različit od istoimenog policijskog i bezbednosnog regiona, koji je po mnogo čemu specifičan. Mi smo Briselskim sporazumom dobili garancije, kao sastavni deo ovog sporazuma, od Generalnog sekretara NATO-a, da nijedna albanska vojna čizma ne može da uđe na Sever Kosova i Metohije bez saglasnosti srpske zajednice i to je taj region Sever koji se odnosi na četiri severne opštine i na policiju. Kada je reč o pravosuđu, ovde je napravljen jedan drugačiji region i u tom regionu je odnos stanovništva lošiji po srpsku stranu – 4:1, i u takvoj situaciji, predsednik suda je Srbin,“ navodi izvor blizak pregovaračkom timu.
Apelacioni sud krajnja sudska instanca za Srbe sa Kosova i Metohije
Osim što je moguće žaliti se određenim međunarodnim sudovima, s obzirom na to da Kosovo direktno primenjuje neke međunarodne konvencije, za većinu Srba sa čitave teritorije Kosova i Metohije krajnja instanca je Posebno odeljenje Apelacionog suda koji će biti smešteno u Kosovskoj Mitrovici, sa odnosom 5:2 u korist Srba.
„Pravostepenu presudu donosi Osnovni sud, a konačnu presudu donosi Posebno odeljenje Apelacionog suda. Uzgred, dogovoreno je i da u Vrhovnom sudu Kosova, predmeti budu dodeljivani po specijalizaciji, poreklu i jezičkom znanju i tu će predmet da obrađuje sudija Srbin, zbog toga što sudije Srbi sada ulaze i u Vrhovni sud Kosova,“ navodi izvor blizak srpskom pregovaračkom timu i dodaje:
„Mi bolje i više od toga, sa ovom količinom uticaja kojeg imamo, nismo mogli više.“
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
