Danas je tačno dva meseca od kada su specijalne kosovske policijske jedinice izvele novu akciju na Severu – uvele su nove albanske gradonačelnike u tri opštinske zgrade, u kojima policajci borave i danas, ali ne i dva gradonačelnika.
Danas je, međutim, i tačno 12 godina od ubistva kosovskog specijalca Envera Zumberija, koji je ubijen kod sela Zupče, prilikom prve akcije ovih snaga na Severu, tadašnje ROSU. Kosovske vlasti terete Srbe za ubistvo snajperom policajca koji je u međuvremenu proglašen i nacionalnim herojem.
U kampu specijalnih jedinica Kosovske policije, nekadašnjeg kampa francuskog KFOR-a – „Belvedere“ u Južnoj Mitrovici, danas je otkrivena ploča sa njegovim imenom. Ova baza će ujedno od danas nositi njegovo ime.
Otkrivanju ploče prisustvovali su najviši kosovski zvaničnici: premijer Aljbin Kurti, njegov zamenik Besnik Bisljimi, ministar unutrašnjih poslova Dželjalj Svećlja, ministarka pravde Aljbuljena Hadžiju, zvaničnici Kosovske policije, kao i članovi porodice porodice 22 kosovska policajca koji su pali na dužnosti.
Spomen-ploču otkrio je, zajedno sa kosovskim premijerom, šefom kosovskog MUP-a i direktorom Kosovske policije Gazmendom Hodžom, sin Envera Zumberija – Sokol Zumberi.
Zajedno sa Kurtijem i Svećljom, Sokol Zumberi obišao je i mesto gde je njegov otac pre 12 godina poginuo u Zubinom Potoku. Kurti je tu položio cveće.
Nakon otkrivanja ploče, okupljenima se obratio kosovski premijer, poručivši da „neće prestati da rade na rasvetljavanju ovog slučaja“.
„Kamp u kojem smo se okupili bio je poslednji izlazak Envera Zumberija. On je primer građanina koji je bio posvećen tome da sloboda bude smislena. Nećemo prestati da radimo na rasvetljavanju slučaja i na privođenju pravdi ubice koje oduzeo život našem Enveru“, kazao je Kurti, prenosi Kallxo.
U aprilu 2015, međunarodno sudsko veće, koje su činili EULEX-ove sudije, pravosnažno je oslobodilo dvojicu Srba Radovana Radića i Milovana Vlaškovića kojima se sudilo za ubistvo Zumberija, ali i za još šest dela koja su im se stavljala na teret. Tada je bilo najava o drugim postupcima protiv drugih lica, ali su iz šire javnosti utihnule informacije o tome.
Okupljenima se potom obratio i šef kosovskog MUP-a Dželjalj Svećlja, koji je kazao da ova baza treba da ponese ime ovog policajca.
On je ujedno podsetio i na 22 policajca koja su pala na dužnosti, pozvavši pravosudne organe da deluju u pravcu rasvetljavanja ovih slučajeva.
Svećlja je iskoristio priliku i da se „pohvali“ trenutnom situacijom na Severu, kao i „uspesima“ Kosovske policije.
„Danas je na severu zemlje uloženo u infrastrukturu da bi policija obavljala svoje dužnosti. Mnoge narkolaboratorije su zatvorene, šverc je blokiran, danas su uhapšeni mnogi kriminalci koji su ugnjetavali građane, situacija u ovom delu se drastično menja“, kazao je on.
Svećlja je na današnji dan pre tačno godinu dana kod sela Zupče gde je Zumberi smrtno stradao, položio venac na mestu njegove pogibije.
U septembru je te godine na istom mestu u Ibarskom Kolašinu boravio i Aljbin Kurti koji je takođe položio venac, da bi dan kasnije cveće bilo zamenjeno banerom tzv. Severne brigade: „Tu smo! Ne brinite! Čekamo! Da vas branimo!“
Godinu dana kasnije, Svećlja je odomaćeni gost na Severu, dok posećuje specijalne jedinice, a neretko i sam kosovski premijer. Severnu brigadu su nedavno uz Civilnu zaštitu proglasili za terorističke organizacije.
2011 – 2023
Kosovski policajac Enver Zumberi ubijen je 26. jula 2011, tokom akcije specijalne policijske jedinice ROSU da zauzmu dva tadašnja administrativna prelaza na Severu Kosova – Jarinje i Brnjak, nakon koje je na Severu započela tzv. julska kriza.
U pitanju je bio otpor Srba i blokada puteva u pokušaju da se spreči uspostavljanje kontrole kosovskih institucija na teritoriji Severnog Kosova, u čemu su lokalni Srbi sve do jeseni te godine imali podršku iz Beograda, da bi se potom, pregovori između Prištine i Beograda, uz posredstvo EU, intenzivirali u Briselu i postigao Briselski sporazum sa kojim je Srbija odustala od pružanja dalje podrške otporu integraciji Severa u kosovske institucije.
Beograd i Priština su vodili trgovinski rat 2011. godine, nakon sporazuma o integrisanim prelazima. Nezadovoljni tempom i pravcem pregovora o integrisanim prelazima i carinskim pečatima, kosovska vlada je, u nameri da uvede recipročne mere trgovinskom embargu (koji je prethodno izrekla Srbija zbog reči „republika“ na kosovskom carinskom pečatu), na dva prelaza na Severu Kosova, Jarinje i Brnjak, poslala Specijalne jedinice Kosovske policije. Deklarativno, akcija je bila usmerena protiv ilegalne trgovine, osmišljena da obezbedi vladavinu prava na ovom delu teritorije i nije bila usmerena protiv građana ovog dela Kosova.
Tada je, u prvom pokušaju kosovske vlade da uspostavi kontrolu na Severu Kosova, u manjem oružanom sukobu, 25. jula 2011. godine u Zubinom Potoku smrtno stradao pripadnik ove Specijalne jedinice, Enver Zumberi, nakon čega su se ove jedinice povukle iz četiri severne opštine sa većinski srpskim stanovništvom.
Godinu dana nakon ovog incidenta, tadašnji kosovski premijer, Hašim Tači, izjavio je:
„Odluka o slanju bezbednosnih snaga Republike Kosovo na prelazima 1 i 31, bila je odlučujuća za pokretanje svetske diplomatije u cilju normalizacije stanja na severu Mitrovice”.
U danima nakon nemira koji su nastali tokom akcije širom opština na Severu postavljene su barikade i prolaz nije bio dozvoljavan službenicima kosovskih institucija i EULEX-a. Usled toga, carinici su jedno vreme na prelaze Brnjak i Jarinje prevoženi helikopterima.
Većina barikada uklonjena je do februara 2012. godine, a poslednja barikada iz ovog vremena, u ulici Knjaza Miloša prema Bošnjačkoj uklonjena je oktobra 2016.
Proces barikada i otpora Srba sa Severa uskoro je zamenio nastavak političkog procesa u Briselu u kojem je između zvanične beogradske i prištinske delegacije, uz „fasilitaciju“ Evropske unije, postignut tzv. briselski dogovor, čiji je glavni rezultat bilo zvanično raspuštanje srpskih institucija i integracija u kosovski sistem, sa izuzetkom školstva, zdravstva i dela opštinske uprave.
Iako je politički dijalog na visokom nivou izostajao već godinama, tzv. tehnički se odvija. Štaviše, u februaru ove godine postignut je tzv. evropski sporazum, upravo kroz politički dijalog na visokom nivou, nastao na osnovama tzv. francusko-nemačkog plana, čija je suština da Kosovo i Srbija kao zasebne celine priznaju uzajamno nacionalne simbole, nastupaju nesputano i odvojeno u međunarodnoj areni a da se za srpsku zajednicu prethodno postigne „samoupravljanje“, na osnovu neispunjene obaveze iz Briselskog sporazuma o formiranju ZSO-a.
U martu je u Ohridu, postignut i prvi implementacioni aneks sa suštinom da se odmah prione na razgovore o modalitetima za samoupravljanje srpske zajednice. Međutim, izbile su i nove krize na terenu, koje su uzastopne već treću godinu, odnosno, koje prate drugi premijerski mandat Aljbina Kurtija.
Od uspostavljanja druge vlade Aljbina Kurtija na terenu su se prvo primenjivale, kako to Priština naziva, recipročne mere prema Srbiji, odnosno kako to Kurti i ostali zvaničnici u Prištini ističu, zaokruživanje teritorijalnog suvereniteta na severu zemlje.
Mere koje kosovska vlada donosi a tiču se Severa, najvidljivije su preko robusnog prisustva specijalnih jedinica Kosovske policije već drugu godinu. To se u Prištini objašnjava borbom protiv organizovanog kriminala, malignog uticaja Rusije preko svog proksija Srbije i odgovorom na pretnje iz Srbije o gomilanju vojnih trupa uz granicu sa Kosovom.
Poslednja kriza je nastala pre tačno dva meseca kada su kosovske vlasti uz pomoć specijalnih jedinica zauzele opštinske zgrade u Zvečanu, Zubinom Potoku i Leposaviću.
I dok se aktuelne kosovske vlasti hvale da je upravo prisustvom specijalnih policijskih snaga na Severu osiguran suverenitet Republike Kosovo na celoj njenoj teritoriji, kosovski mediji podsećaju da se upravo akcija iz 2011, kada je poginuo Zumberi, ocenjuje „kao polazna tačka za proširenje suvereniteta“.
Baš kao što je to kazao i nekadašnji predsednik Kosova, a sadašnji haški pritvorenik Hašim Tači: „25. jul se označava Danom ujedinjenja Kosova“.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
