Civilno društvo na Kosovu izrazilo je danas zabrinutost povodom odluka kosovske vlade o eksproprijaciji zemljišta u Leposaviću i Zubinom Potoku, ali i povodom javnih rasprava koje su u ove dve opštine zakazane za 15. i 21. februar. „Izražavamo bojazan da se radi samo o ispunjavanju dela zakonskih formi, a ne o pokretanju suštinskih pitanja kao što je interes lokalne zajednice, koja ima opravdani strah od prisustva policijskih službenika sa dugim cevima u njihovom kraju i na njihovoj imovini“, poručilo je 10 srpskih NVO u zajedničkom saopštenju. Ujedno su kosovsku vladu pozvali da zaustavi sve projekte u vezi sa eksproprisanim zemljištem, te da organizuje razgovore sa vlasnicima parcela, predstavnicima zajednice i civilnim društvom.
Odluke kosovske vlade o eksproprijaciji zemljišta u dve najsevernije opštine na Kosovu – Leposaviću i Zubinom Potoku nedavno su se našle u žiži javnosti. Eksproprisano je ukupno 138 hektara u ove dve opštine, a kosovska vlada je pored više odluka prošle godine, početkom 2023. donela još dve.
Nove odluke i početak izgradnje nove baze pogranične policije na eksproprisanom zemljištu u opštini Leposavić naišle su na protest građana u Leposaviću, podnošenje tužbi, ali i poziv Evropske unije da se poštuju imovinska prava i procedure o eksproprijaciji, nakon čega je kosovska vlada odlučila da za 15. i 21. februar zakaže dve javne rasprave u Leposaviću, odnosno Zubinom Potoku.
Danas se po ovom pitanju oglasilo i civilno društvo na Kosovu, izrazivši zabrinutost, ali i protest povodom samih odluka, kao i zbog zakazanih javnih rasprava. Ujedno, smatraju da zakonske procedure eksproprijacije nisu ispoštovane od strane kosovske vlade.
„Kao organizacije koje se, između ostalog, bave i vladavinom prava i ljudskim pravima, zabrinuti smo zbog oduzimanja privatne imovine bez saglasnosti vlasnika i njihovog učešća u procesu eksproprijacije, kao što je predviđeno zakonima Kosova. U tom smislu, napominjemo da je privatna imovina zagarantovana i zaštićena u svim demokratskim društvima“, poručilo je 10 NVO u zajedničkom saopštenju.
Potpisnici:
Centar za zastupanje demokratske kulture (ACDC)
Nova društvena inicijativa (NSI)
NVO Aktiv
Humani centar Mitrovica
Komunikacija za razvoj društva (CSD)
Udruženje poslovnih žena Avenija
Institut za teritorijalni ekonomski razvoj (InTER)
Centar za socijalne inicijative (CSI)
Omladinska Parteska aktivnost (OPA)
Forum za razvoj i multietničku saradnju (FDMC)
Kao neispunjene zakonske korake navode: obaveštavanje vlasnika parcela koje su predmet eksproprijacije, javne konsultacije u opštinama u kojima se predmet eksproprijacije nalazi, kao i fer kompenzaciju vlasnicima.
„Nažalost, nijedan od ovih koraka nije ispunjen, iako su preduzete radnje na predmetnim parcelama uključujući izgradnju baze u Gornjem Jasenoviku“, navode u saopštenju.
Kosovskoj vladi spočitavaju i to što odluke o eksproprijaciji radi „posebnog javnog interesa“, ne sadrže, kako tvrde, pozivanje na relevantni pravni osnov.
„Član 4. Zakona o eksproprijaciji nepokretne imovine zahteva ‘legitimnu javnu svrhu’ i zahteva, između ostalog, direktnu korelaciju potrebe za eksproprijacijom i postizanja javne svrhe, da se svrha ne može postići bez navedene eksproprijacije, kao i da javni interes nadilazi interes onih koji su pogođeni eksproprijacijom“
Navode i da se u odlukama kosovske vlade ne precizira da li je stvar hitna, razlozi za odstupanje od redovne procedure, kao i da odluke ne sadrže naznake o eventualnom privremenom korišćenju ili da li postupci eksproprijacije predstavljaju trajni prenos vlasništva.
S obzirom na to da je jasno da zakonska procedura o eksproprijaciji nije poštovana, sledeće, i to suštinsko pitanje predstavlja pitanje navodnog javnog interesa
Civilno društvo zato poručuje da kosovska vlada „ima ustavnu i zakonsku dužnost da uravnoteži javni interes sa individualnim imovinskim pravima kao što je zagarantovano Ustavom“.
Dotakli su se i izgradnje baza pogranične policije na eksproprisanom zemljištu, postavivši dva pitanja:
Koji je interes izgradnje baze pogranične policije na lokaciji koja nije u blizini pograničnog pojasa? Da li postoji uporedni primer da se baza pogranične policije planira na površini od čak 82 ha, kao što je slučaj sa lokacijom u Drenu u opštini Leposavić?
Više meštana lokalnih izvora svedočilo je da je makar deo novoizgrađenih baza specijalne policije podignut na otuđenom zemljištu.
Za kosovsku vladu izneli su i zahteve – da zaustavi sve projekte koji su u vezi sa imovinom koja je predmet eksproprijacije, kao i organizovanje sveobuhvatnog i transparentnog dijaloga sa vlasnicima predmetnih parcela, predstavnicima zajednice kao i civilnim društvom.
Poručuju i da je interes celokupne zajednice na Severu u ovom slučaju najvažniji, te da zajednica ima pravo na svoj stav i potpune informacije o svim planovima koje kosovska vlada ima za Sever, a „kako bi se izbeglo održavanje atmosfere straha i nepoverenja“.
„Ako je Vladi Kosova stalo do poverenja građana na severu Kosova, svi radovi se moraju zaustaviti do okončanja sveobuhvatnih konsultacija sa zajednicom, njenim predstavnicima i civilnim društvom“, zaključile su potpisnice saopštenja.
Javna rasprava u vezi sa teritorijom Leposavić održaće se 15. februara u 10.30 časova u sali Skupštine opštine Leposavić.
Javna rasprava u vezi sa traženom eksproprijacijom na teritoriji opštine Zubin Potok održaće se 21. februara u 10.30 časova u sali skupštine opštine Zubin Potok.
Kosovska vlada je sredinom januara eksproprisala više parcela u opštini Leposavić koje, prema satelitskom snimku, čine dve katastarske zone u Lešku i Drenu. U pitanju je brdo ukupne površine od preko 83 hektara u okviru kojih se nalazi seosko groblje u selu Dren, sa, prema svedočenju zvaničnika u ovoj opštini, crkvom iz 14. veka.
Nakon reakcije iz EU, dan nakon što su na zemljištu počeli radovi – 2. februara, kojom se ukazalo na manjkavosti procesa, kosovska vlada je na elektronskoj sednici istog dana donela novu odluku u vezi sa prethodnom o eksproprijaciji, praktično usvajajući rešenje o izvršenju pripremnih radova za utvrđivanje potencijalne podobnosti jedne ili više parcela za ove katastarske zone, kako bi se izgradile baze. Istom odlukom ovlašćeno je kosovsko Ministarstvo životne sredine, prostornog planiranja i infrastrukture da obavi pripremne radove za radove koji mogu da se obavljaju i bez dozvole vlasnika parcela. Konačno, u sklopu iste ove odluke, dato je i obaveštenje za vlasnike parcela, uključujući i ono o raspravi.
Opširnije o eksproprijaciji u:
138 hektara zemlje – šta se sve ekspropriše na Severu; Kosovska vlada zakazala javne rasprave
Vlasnici parcela u Drenu i Lešku preko tužbe traže vraćanje svoje imovine
Kosovska vlada održala elektronsku sednicu o eksproprijaciji zemljišta u ZP i Leposaviću
EU zabrinuta zbog radova u LP, traže od vlade da poštuje zakon i imovinska prava
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
