Tri dana pred najavljeni protest opština ispred zgrade Vlade u Prištini, Asocijacija kosovskih opština (AKK) ponovo je optužila centralnu vlast za zadiranje u lokalne nadležnosti i finansijsko slabljenje opština. Predsednik AKK i gradonačelnik Uroševca Agim Aljiju tvrdi da predstavnici opština već dve godine nisu imali sastanak sa Aljbinom Kurtijem, kao i da je iz njihovih budžeta do sada „uzeto 360 miliona evra“. Protest je zakazan za 1. septembar u 11 časova.
Aljiju je na današnjoj konferenciji za medije kazao da dve godine nisu razgovarali sa Kurtijem ni u svojstvu premijera, niti sada premijera u tehničkom mandatu.
„Dve godine nismo imali sastanak sa premijerom, u različitim svojstvima, bilo kao premijerom, bilo kao premijerom u tehničkom mandatu, gospodinom Aljbinom Kurtijem“, rekao je Aliu, prenosi Kallxo.
Prema njegovim rečima, odsustvo komunikacije sa centralnom vlašću, zajedno sa političkom i institucionalnom nestabilnošću, dodatno otežava rad lokalnih samouprava.
Aljiju tvrdi da opštine protestom ne traže privilegije, već poštovanje zakona i svojih zakonom utvrđenih nadležnosti.
„Tražimo da se poštuju zakoni, da se ne zadire u nadležnosti predsednika opština“, kazao je.
Aljiju: Iz budžeta opština „uzeto 360 miliona evra“
Najveći deo današnjih primedbi odnosio se na finansije.
Aljiju tvrdi da je opštinama do sada iz njihovih budžeta „uzeto 360 miliona evra“, a posebno je izdvojio troškove koji proističu iz kolektivnog ugovora, sudskih presuda i izvršnih postupaka.
„Nažalost, u političkoj istoriji funkcionisanja opština i institucija uopšte, najveće finansijsko krvarenje ikada prouzrokovano upravo je kroz Kolektivni ugovor i sudske i izvršne postupke“, rekao je.
Prema njegovim navodima, samo dodatni troškovi izvršenja dostigli su oko 27 odsto, odnosno više od 100 miliona evra, što je, kako tvrdi, dovelo opštine u situaciju nalik „bankrotu“.
AKK je i ranije upozoravala da bi 2026. mogla biti finansijski najteža godina za lokalne samouprave. U julu je procenjivala da bi ukupan finansijski teret za opštine tokom godine mogao premašiti 150 miliona evra, računajući sredstva povučena sa opštinskih računa po sudskim i izvršnim odlukama, troškove radnog staža, kao i smanjenja pojedinih grantova.
„Prvi korak“, moguće i dalje akcije
Aljiu je današnji nastup opisao i kao uvod u moguće dalje poteze Asocijacije.
„Ovo je prvi korak protesta. Kao odbor Asocijacije kosovskih opština razmotrićemo i druge aktivnosti koje možemo preduzeti kako bismo još glasnije govorili o stvarnim izazovima i teškoćama sa kojima se suočavamo“, kazao je.
AKK je protest najavila još 18. avgusta. Gradonačelnici su tada kao zahteve naveli zaštitu opštinskih budžeta, imovine i nadležnosti, nadoknadu obaveza iz kolektivnih ugovora, primenu stope od 0,5 odsto za radno iskustvo iz centralnog budžeta, nadoknadu štete od poplava, pravičnije finansiranje i prestanak, kako tvrde, intervencija centralnog nivoa u lokalnu autonomiju.
Neće svi gradonačelnici na protest
Iako AKK protest predstavlja kao institucionalan i nestranački, već je jasno da oko njega nema potpune saglasnosti.
Aljiju je danas rekao da Asocijacija nije zvanično dobila negativne odgovore od svih opština koje bi mogle da izostanu, među kojima su i lokalne samouprave koje vode predstavnici Samoopredeljenja ili političari bliski toj stranci.
Gradonačelnik Južne Mitrovice Faton Peci ranije se, međutim, javno ogradio od protesta.
„Ne u moje ime i u ime Mitrovice, Perparime“, poručio je predsedniku Prištine Perparimu Rami, ocenjujući da opštine ne treba da „glume opoziciju Vladi“. Peci je tada najavio da neće učestvovati na protestu.
Sa druge strane, zamenica gradonačelnika Prištine Besijana Musmurati juče je pozvala građane, opštinske službenike i predstavnike lokalnih vlasti da se 1. septembra pridruže protestu.
Ona tvrdi da problem nije samo trenutna politička blokada, već „kontinuirana tendencija centralizacije nadležnosti“ na nivou centralne vlasti.
Spor nije samo oko novca
Aktuelni sukob između opština i centralnog nivoa proteže se i na druga pitanja.
AKK je pred Ustavnim sudom osporila uredbu o zapošljavanju državnih službenika, tvrdeći da pojedine njene odredbe vode centralizaciji zapošljavanja u opštinama. Kancelarija premijera odbacila je takvo tumačenje i tvrdila da lokalne samouprave i dalje samostalno sprovode procedure zapošljavanja.
Novo sporno pitanje otvoreno je i u vezi sa javnom imovinom. Početni nacrt izmena Zakona o javnoj imovini, u koji je Radio Slobodna Evropa imao uvid, predviđa da Kosovo bude jedini nosilac prava svojine nad javnom imovinom, dok bi opštine imale pravo korišćenja, upravljanja i administriranja. AKK takvu mogućnost vidi kao dodatnu centralizaciju i zadiranje u lokalnu autonomiju.
KoSSev je nedavno detaljno analizirao spor između centralne vlasti i opština, od finansiranja, zapošljavanja i javne imovine do važećeg Zakona o lokalnoj samoupravi i posebnog značaja koji taj pravni okvir ima za opštine sa srpskom većinom. Ceo tekst čitajte OVDE.
https://kossev.info/kosovo-kamberi-sinani-i-redzepi-u-pristini-sa-bisljimijem-o-polozaju-albanaca-online-najnovije-vesti/
Za opštine sa srpskom većinom pitanje lokalne samouprave ima dodatnu težinu, jer važeći zakon sadrži proširene nadležnosti u oblastima zdravstva, visokog obrazovanja i kulture, kao i posebno rešenje za izbor lokalnih policijskih komandira.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
