Srpska pravoslavna crkva danas proslavlja Petrovdan, praznik posvećen svetim apostolima Petru i Pavlu. Ovim danom završava se Petrovski post, koji je ove godine trajao od 8. juna do 12. jula.
Petrovdan je jedan od najznačajnijih praznika u pravoslavnom kalendaru. Posvećen je dvojici Hristovih apostola koji su, prema crkvenom predanju, stradali u Rimu za vreme cara Nerona – apostol Petar raspećem, a apostol Pavle pogubljen odsecanjem glave.
Za ovaj praznik vezani su brojni običaji koji se razlikuju od kraja do kraja. U mnogim mestima organizuju se litije i narodni sabori, dok se prema narodnom verovanju na Petrovdan ne obavljaju teški poslovi u polju.
Petrovače, petrovac i lile
Jedan od najstarijih običaja vezan je za cvet petrovac. Veče uoči praznika najstariji član domaćinstva ubira onoliko cvetova koliko porodica ima članova, a zatim ih zabada u zemlju na jednom mestu. Verovalo se da će, ukoliko cvetovi do jutra ostanu sveži, godina biti srećna i rodna za ukućane.
Na Petrovdan sazrevaju i prve jabuke petrovače, koje se tradicionalno nose u crkvu na osvećenje, a potom dele porodici, rodbini i komšijama.
U pojedinim krajevima Srbije i danas se čuva običaj paljenja, odnosno lilanje „lila” – baklji napravljenih od osušene kore breze ili trešnje. Njih najčešće nose deca i omladina, a vatra simbolično označava svetlost, zdravlje i završetak letnjih poljskih radova.
U pojedinim sredinama zadržali su se i drugi običaji – stoka se prska vodom radi zdravlja, dok su devojke nekada verovale da će po izgledu žita posejanog nekoliko dana ranije moći da naslute svoju budućnost.
Petrova crkva kod Novog Pazara
Među najznačajnijim svetinjama posvećenim svetim apostolima Petru i Pavlu nalazi se Petrova crkva kod Novog Pazara, jedan od najstarijih sačuvanih hrišćanskih hramova na prostoru Srbije.
Crkva, udaljena oko dva kilometra od centra Novog Pazara, bila je jedno od najvažnijih duhovnih središta srednjovekovne Srbije i sedište Raške episkopije. Od 1979. godine nalazi se na Listi svetske kulturne baštine UNESCO-a, u okviru celine „Stari Ras sa Sopoćanima“.
Sabor u manastiru Crna Reka
Petrovdan je ujedno i najznačajniji dan u godini za manastir Crna Reka, smešten u klisuri istoimene reke između Novog Pazara i Tutina.
Ovaj srednjovekovni manastir, podignut između 13. i 15. veka, poznat je po tome što je njegova crkva uklesana u pećini uz samu stenu. U njemu se čuvaju mošti Svetog Petra Koriškog, dok se voda koja kaplje u pećini, prema narodnom predanju, smatra lekovitom.
Na Petrovdan se u manastiru tradicionalno služi sveta liturgija, nakon koje se održava veliki narodni sabor. Vernici iz različitih krajeva dolaze da se poklone svetim moštima i prisustvuju jednom od najposećenijih letnjih crkvenih okupljanja u ovom delu Srbije.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
