Generalna skupština Ujedinjenih nacija usvojila je 4. septembra 2026. godine rezoluciju kojom se podržava šira upotreba nove kartografske projekcije koja preciznije prikazuje stvarnu veličinu kontinenata, čime bi trebalo da se smanji iskrivljenje prisutno na kartama zasnovanim na Merkatorovoj projekciji.
Za rezoluciju su glasale 164 države, šest ih je bilo uzdržano, dok su jedine Sjedinjene Američke Države glasale protiv. Rezolucija nije pravno obavezujuća, već poziva države, međunarodne organizacije, obrazovne ustanove i druge aktere da razmotre upotrebu nove projekcije.
Pored Srbije, uzdržane su bile i Estonija, Gruzija, Litvanija, Moldavija i Ukrajina.
On Friday, the United Nations General Assembly adopted an African proposal for a new world map, which shows countries’ true size relative to one another.
In favor: 164
Against: 1
Abstentions: 6 pic.twitter.com/5BE4LUiojH— UN News (@UN_News_Centre) September 4, 2026
Nova projekcija preciznije prikazuje veličinu kontinenata
Reč je o projekciji „Jednaka Zemlja”, koja je razvijena 2018. godine i nastoji da očuva odnos površina kontinenata, za razliku od Merkatorove projekcije, koja značajno uvećava područja udaljena od ekvatora.
Zbog tog izobličenja Grenland na uobičajenim kartama može izgledati približno iste veličine kao Afrika, iako je afrički kontinent oko 14 puta veći od Grenlanda. Afrika i drugi delovi sveta blizu ekvatora na Merkatorovoj karti izgledaju proporcionalno manjim nego što zaista jesu.
Merkatorovu projekciju izradio je flamanski kartograf Gerardus Merkator 1569. godine, prvenstveno za potrebe pomorske navigacije. Upravo zbog toga ona ima svojstva koja su korisna za određivanje pravaca, ali nije pogodna za precizno poređenje površina kontinenata.
Novom rezolucijom se ne zabranjuje korišćenje Merkatorove projekcije. U dokumentu se posebno navodi da njena upotreba za pomorsku i vazdušnu navigaciju nije dovedena u pitanje, već se podstiče korišćenje projekcije koja vernije prikazuje površinu kopna u obrazovanju, kartografiji i drugim oblastima.
Togo među prvima menja karte u školskim udžbenicima
Inicijativu je predvodio Togo, uz podršku Afričke unije, u okviru kampanje za promenu načina na koji se Afrika prikazuje na kartama sveta.
Ministar spoljnih poslova Republike Togo Robert Dusi izjavio je nakon glasanja da njegova država planira da do kraja godine promeni karte u školskim udžbenicima geografije – „Togo će biti prva zemlja koja će promeniti svoje udžbenike geografije”, rekao je Dusi, navodeći da bi promena u učionicama trebalo da posluži kao primer drugim državama.
Togo planira i razgovore sa državama članicama Afričke unije, drugim zemljama, međunarodnim organizacijama i kompanijama koje razvijaju kartografske i navigacione tehnologije, kako bi se nova projekcija šire koristila.
Sjedinjene Američke Države, koje su jedine glasale protiv rezolucije, ocenile su da ona promoviše „ideološku agendu” i predstavlja odvlačenje pažnje od pitanja međunarodnog mira, prosperiteta i dobrih odnosa među državama.
Usvajanje rezolucije predstavlja, pre svega, poziv na promenu načina predstavljanja geografskih podataka. Merkatorova projekcija će i dalje biti u upotrebi tamo gde je pogodna, naročito u navigaciji, dok se „Jednaka Zemlja” promoviše kao precizniji prikaz relativne veličine kontinenata.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
