Fetulah Gulen (Fethullah Gülen), istaknuti turski verski vođa koji je živeo u Sjedinjenim Američkim Državama, bio je značajna ličnost u velikom delu muslimanskog sveta.
Ovaj 83-godišnji islamski propovednik (imam) i teolog, koji je godinama bio lošeg zdravlja, preminuo je u bolnici u Sjedinjenim Državama 20. oktobra, navodi se na njegovoj veb stranici.
Gulen je bio na čelu Hizmeta (na turskom „usluga“), nejasnog, ali moćnog društveno-verskog pokreta koji sponzoriše ili je povezan sa školama, kulturnim centrima i univerzitetima u više od 100 zemalja.
Hizmet, koji ima milione sledbenika, generalno se smatra za promotera umerenog oblika islama. Međutim, neke zemlje smatraju pokret pretnjom zbog njegovog uticaja na obrazovanje, biznis i medije širom Srednje Azije, Balkana, Afrike i Zapada.
Gulen, koji je živeo u američkoj saveznoj državi Pensilvaniji, poslednje godine života proveo je pod optužbama za orkestriranje pokušaja državnog udara 2016. godine protiv turskog predsednika, Redžepa Tajipa Erdo(g)ana.
Optužbe je oštro negirao.
Stručnjak za Bliski Istok Pjeter Klepe iz Brisela ističe da nije lako govoriti o značaju Gulenove ostavštine.
„Izgradnja obrazovnih institucija je pozitivan deo njegovog nasleđa“, kaže Klepe. Međutim, dokaže li se da je Gulenov pokret zaista stajao iza državnog udara, „onda je to sasvim drugačija presuda“, navodi.
Bivši saveznik Erdoana
Gulen je jedno vreme bio Erdoanov saveznik koji je pomogao konzervativnoj Stranci pravde i razvoja (AKP) da dođe na vlast 2002. godine.
Međutim, između saveznika je izbila svađa.
Turska je 2016. godine proglasila Gulenov pokret terorističkom organizacijom, a usledila je velika represija.
Turske vlasti otpustile su i zatvorile hiljade navodnih Gulenovih pristalica iz redova vojske, pravosuđa i državnih tela.
Od tada je uticaj Gulenovog pokreta globalno opao.
Godinama je Gulenov pokret bio deo „meke moći“ u Turskoj i nameravao je da proširi uticaj Ankare u inostranstvu, navodi voditelj Centra za savremene studije Bliskog Istoka u Sankt Peterburgu, Gumer Isaev.
Međutim, „represija je uništila Gulenov pokret u Turskoj“, dodaje.
Teolog koji se proslavio kao imam u Izmiru na zapadu Turske krajem 1960-ih godina, 1999. je svojevoljno otišao u egzil nakon što su ga vlasti optužile da pokušava da potkopa sekularnu državu.
Optužbe protiv njega kasnije su odbačene u odsustvu, ali je Gulen ostao u Sjedinjenim Državama, gde je živeo kao povučeni vođa jedne od najvećih verskih civilnih organizacija u muslimanskom svetu.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
