Bogatstvo običaja Sirinićke župe

Foto: Ilija Ilić
Foto: Ilija Ilić

Nedelja za nama u opštini Štrpce bila je u znaku ženidbe “Marka Kraljevića”, tradicionalnog običaja kojim se obeležava praznik “Bele poklade”, odnosno Pročka, kojim su završeni „mrsni dani“.

Ove nedelje za pravoslavne vernike započeo je Veliki post, a prethodile su mu poklade.

U Štrpcu je za ovaj praznik sačuvana tradicija. Sa kolena na koleno, prenošenjem na mlađe naraštaje, običaji u ovom kraju podno Šar planine, govore i ovoj vrsti bogatstva Sirinićke župe, koja je nadaleko poznata po šarskom siru i bogastvu biljnih i životinjskih vrsta.

U Štrpcu ćete prvi put čuti da se u poslednjoj nedelji pred početak Vaskršnjeg posta svake godine slavi ženidba Marka Kraljevića, ali i za termin “Kumbare”.

“Manifestacija Ženidba Кraljevića Marka-Vučari“, je maskenbal gde učestvuju samo muškarci koji svoje maske prave isključivo od prirodnih materijala,najčešće od vune, vučari prolaze ulicama Štrpca sve do centra gde se obavlja svečani čin venčanja uz humoristički program”, objašnjava Ilija Ilić iz Štrpca, običaj po kojem su Štrpčani prepoznatljivi.

Čuvari tradicije u Štrpcu su svakako mladi. Istrajni da sačuvaju ono što su im preci ostavili, sa zadovoljstvom organizuju manifestaciju.

“Muškarci različitog uzrasta, među kojima je najviše omladinaca, maskiraju se na taj dan. Svi učesnici maskenbala su takozvani svatovi svadbene povorke. Jedna od glavnih uloga je uloga mlade. To je muškarac obučen u narodnu nošnju, sa perikom i našminkan. Druga važna uloga je uloga Kraljevića Marka. Postoje dve vrste vučara: oni koji su na konjima i pešadija. Takođe, svadbenu povorku prati gočabija, odnosno mladić koji udara goč, a okupljeni narod ga daruje novcem. Na čelu povorke se obično nalaze dva sveštenika, koji imaju kandila u koja umesto tamjana stavljaju ljutu crvenu papriku i biber, pa prilikom obilaska sela od strane svadbene povorke, kod ljudi izazivaju kašalj, suze u očima”, objašnjava nam Aleksandar Davidović.

Tradicionalni običaj u Štrpcu ukazuje na negovanje duha zajedništva. Svi zajedničkim snagama pripremaju manifestaciju.

“Кada padne prvi mrak upali se logorska vatra i meštani donose svoje kumbare (КUMBARA-baklja koja se pravi od grančica kleke), tu se pale kumbare i vrte se oko sebe kako bi se po narodnom verovanju oterali đavoli i kako bi „čisti“ ušli u Vaskršnji post”, kaže Ilija Ilić.

Običaji za „Bele poklade“ u Štrpcu svake godine okupljaju više hiljada ljudi iz svih delova Kosova. Patriotske pesme, humoristički program i početak u 10 sati, obeležje su ove manifestacije. Povorka, kako kažu Štrpčani, obično kreće sa mesta Obereke, iznad samog Štrpca.

Već skoro dve godine u ovom kraju njegovi stanovnici, i Srbi i Albanci, odolevaju pokušajima da se izgrade MHE, aktivno protestujući iako su radovi u toku, a kako tvrde, priroda već narušena.

Ove godine je bilo maskiranih građana sa oznakama na kostimima koje ukazuju na želju naroda da zaštiti reke od izgradnje minihidrocentrala.

Foto: Ilija Ilić
Foto: Ilija Ilić

Prema rečima Aleksandra Davidovića, jedna od legendi kaže da je uloga vučara ta da oteraju zle duhove i zimu. Ritualno se tera zima i priziva proleće. Obeležava se baš pred početak Vaskršnjeg posta, čime se završavaju mrsni dani.

Za pravoslavne vernike, Veliki Vaskršnji post deli se na sedam nedelja, a njime se priprema za najradosniji hrišćanski praznik – Vaskrs. Vakršnji post traje 48 dana i ovo je najduži post u toku godine, a završava se na praznik Vaskrsenja Hristovog, odnosno Vaskrs, koji ove godine pada 19. aprila.

Vaskršnji post važi za najstrožiji post u godini. Sveštena lica kažu da post nije samo uzdržavanje od hrane, već i od loših misli i dela.

Comments

comments



Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.