U istoj nedelji kada se obeležava 23. godišnjica početka NATO bombardovanja, na Kosovu se obeležava i godišnjica od kada je u selu Mala Kruša kod Orahovca ubijeno 114 Albanaca. Ovo je jedan od centralnih događaja za kosovske Albance, odnosno sećanje na zločin, te još od sinoć se najavljuju aktivnosti u vezi sa istim.
U toku dana održaće se akademija na kojoj će govoriti kosovski premijer Aljbin Kurti i predsednik kosovske skupštine Gljauk Konjufca.
Prema podacima Fonda za humanitarno pravo, u Maloj Kruši je 25. i 26. marta 1999. godine ubijeno 114 muškaraca Albanaca.
Srpske snage započele su ofanzivu 25. marta protiv „OVK“ u selima između Prizrena i Orahovca (Bela Crkva, Celina, Velika Kruša, Mala Kruša).
Tog prvog dana pretpostavlja se da je ubijeno oko 12 ljudi na više mesta u ovom selu.
Već sledećeg dana, prema navodima Fonda, “srpski policajci, praćeni lokalnim Srbima, odvojili su više od 100 muškaraca od žena iz ovog kraja koje su potom sproveli do jedne kuće u selu gde su ih ubili iz automatskog oružja“.
Kuća je potom spaljena, a zatim minirana, dodaje se.
Iz spisa FHP: „Naterali su ih da uđu u kuću, da bi nakon pola sata nekoliko policajaca iz automatskog oružja sa prozora i vrata počelo da puca, usmrtivši gotovo sve muškarce. Jedan od policajaca je ušao u kuću i iz pištolja pucao u žrtve koji su davale znake života. Kada je izašao, petorica meštana su uspela da iskoče kroz prozor i spasu se“.
Posmrtni ostaci 85 meštana Male Kruše i dalje nisu pronađeni i njihova imena nalaze se na listi nestalih lica MKCK. „Pretpostavlja se da su ostaci spaljenih tela pokupljeni bagerom i bačeni u reku Beli Drim“, navode dalje iz Fonda za humanitarno pravo.
Delovi tela 17 meštana ubijenih u jednoj od kuća ili u pojedinačnim incidentima u selu, ekshumirani su u selu i na obali reke Beli Drim u julu 1999. od strane britanskog forenzičkog tima u sastavu KFOR-a i kasnije identifikovani.
Sudsko procesuiranje
Događaji u Maloj Kruši bili su deo optužnice za ratne zločine protiv Slobodana Miloševića i nekoliko drugih srpskih političkih i vojnih lidera.
Kako je Fond za humanitarno pravo naveo pre tri godine, za zločine na Kosovu tokom 1999. godine u Specijalizovanom sudu i sudovima opšte nadležnosti u Srbiji procesuirani su oni u kojima je ubijeno oko 200 Albanaca.
Za zločin u Maloj Kruši u junu 2020, osuđen je Darko Tasić na zatvorsku kaznu od 22 godine, ali mu je Apelacioni sud u Prištini u decembru iste godine prepolovio zatvorsku kaznu na 11 godina.
Tasića je Osnovni sud u Prizrenu proglasio krivim po dvema tačkama optužnice – zbog skrnavljenja tela neidentifikovanih osoba, njihovog spaljivanja i bacanja u reku Drim i zbog konfiskacije imovine, pljačke, ilegalnog i namernog uništavanja imovine (paljenje kuće) u Maloj Kruši..
Godinu pre toga, sa druge strane, Miloš Petković je oslobođen optužbi za ratne zločine nad civilnim stanovništvom u ovom selu, javila je tada RTV Mir.
Petković je uhapšen u Mađarskoj 06. septembra 2018. godine po međunarodnoj poternici koju je izdao EULEX. Bio je u pritvoru u Mađarskoj, gde je boravio sve do 17. maja 2019. godine kada je izručen kosovskim pravosudnim organima. Sve do izricanja oslobađajuće presude Petković je boravio u specijalnom zatvoru u Podujevu.
Iz Fonda su istakli da su se procesuirale uglavnom osobe nižeg ranga pri oružanim formacijama, dok je, sa izuzetkom nekolicine, upadljiv izostanak procesuiranja visokopozicioniranih oficira u čijim su se zonama odgovornosti ovakvi zločini događali.
Fond za humanitarno pravo takođe je naveo tada da je izostalo procesuiranje onih predmeta u kojima je i najveći i broj žrtava, jedan od njih je upravo Mala i Velika Kruša.
Druga strana se ne informiše o tuđim žrtvama, hiperbolizacija sopstvenih
Srpska javnost uglavnom nije informisana o događajima u Velikoj i Maloj Kruši. Takva je situacija i kod Albanaca kada su u pitanju zločini nad Srbima i drugim nealbancima, a u senci u širem narativu su i zločini OVK prema samim Albancima koji su viđeni kao „saradnici okupatora“.
Dugogodišnja je praksa na obe strane da se izveštava gotovo isključivo samo o onim zločinima u kojima su žrtve jednog naroda. Organizacije koje se bave pomirenjem i ovim zločinima, poput YIHR i REKOM, više puta su ukazivale i na praksu da se manipuliše i sa brojevima žrtava od strane zvaničnih institucija i zvaničnika na svim stranama.
Za zločin u Maloj Kruši se često u prištinskim medijima može naići na različite brojeve. I dok FHP navodi podatak od 114 ubijenih, u kosovskim medijima i ove godine, poput agencije KosovaPress čiji su izveštaj listom preuzele ostale kosovske agencije, navodi se brojka od 243.
KosovaPress: „Masakr srpske okupacione vojske“
„Masakr u Velikoj Kruši je jedan od najsramnijih zločina počinjenih nad civilnim stanovništvom i jedan od masakara i masovnih ubistava koje su počinile paravojne snage, policija i srpska okupaciona vojska širom Kosova. Za srpske zločince masakr je bio nešto uobičajeno, nešto što je prema njima trebalo da se desi samo u cilju eliminacije albanskog stanovništva na Kosovu“, javila je takođe ova agencija.
Aljbin Kurti je danas iz Male Kruše poručio: „Postavili smo belo cveće ispred crne ploče sa imenima 241 žrtve koje su srpske snage ubile u masakru u Velikoj Kruši. 7 belih ruža, u kovčezima sa posmrtnim ostacima 7 muškaraca, koji su se 23 godine nakon ubistva i nestanka vratili u Malu Krušu. U ovom masakru ubijeno je 113 Albanaca. (…) 26. mart 1999. i srpske snage genocidnog režima u Beogradu zajednički su imenioci ovih zločina.
Novo traganje
Jedna od tačaka Vašingtonskog sporazuma i novog talasa pregovora u Briselu je pitanje razrešenja sudbine nestalih osoba.
Poglavlje budućeg „sveobuhvatnog sporazuma o normalizaciji odnosa“ o nestalima je već zaključeno, još prošle godine je potvrdio izaslanik EU za razgovore Beograda i Prištine Miroslav Lajčak.
Aktuelizovala su se i iskopavanja od 2020, sa par desetina iskopanih, premda i to ide sporo.
U bolnom procesu identifikacije pronađenih ostataka, dešavalo se više puta širom bivše Jugoslavije i da porodice prežive novi šok kada otkriju da je došlo do pogrešnog utvrđivanja identiteta, te da tako i posle mnogo godina nisu oplakale i sahranile svoje članove porodice. A upravo se takav slučaj dogodio i sa porodicom Hajdari iz Male Kruše u kojoj su ubijeni otac i petorica sinova.
Danas su u Maloj Kruši sahranjeni posmrtni ostaci sedam Albanaca, ubijenih 1999.
— Recom Reconciliation Network (@REKOM_KOMRA) March 26, 2022
Aljbin Kurti je danas iz Male Kruše poručio: „Postavili smo belo cveće ispred crne ploče sa imenima 241 žrtve koje su srpske snage ubile u masakru u Velikoj Kruši. 7 belih ruža, u kovčezima sa posmrtnim ostacima 7 muškaraca, koji su se 23 godine nakon ubistva i nestanka vratili u Malu Krušu. U ovom masakru ubijeno je 113 Albanaca. (…) 26. mart 1999. i srpske snage genocidnog režima u Beogradu zajednički su imenioci ovih zločina“.
Na današnji dan 1999. godine pripadnici OUP-a Suva Reka su u Suvoj Reci/Suharekë ubili najmanje 51 civila.
?https://t.co/EXMZ7dAsvm pic.twitter.com/S3MZSuU30y
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
