Srpska pravoslavna crkva danas proslavlja Svetu novomučenicu Bosiljku Pasjansku, rodom iz sela Pasjane kod Gnjilana, čije se stradanje u crkvenom predanju vezuje za 19. vek i njeno odbijanje da se odrekne pravoslavne vere. Njeno ime posebno je značajno za vernike u Kosovskom Pomoravlju, gde se u hramu Preobraženja Gospodnjeg u Pasjanu čuvaju njene mošti.
Bosiljka Rajčić rođena je u pobožnoj porodici koja se, prema crkvenom žitiju, u 18. veku iz okoline Kumanova doselila u Pasjane. Odrastala je u skromnom domaćinstvu, pomažući roditeljima u kućnim i poljoprivrednim poslovima. U predanju je opisana kao vredna, smerna i posvećena veri.
Prema žitiju Svete novomučenice, kada je imala 17 godina, oteta je dok je sa ocem i bratom prikupljala drva u šumi, na području iznad Pasjana. Otmičari su je odveli u selo Depce, kod Preševa, gde su je, kako navodi crkveno predanje, primoravali da se odrekne hrišćanske vere, prihvati islam i uda se za jednog od njih.
Bosiljka je, uprkos pritiscima i mučenju, odbijala da se odrekne svoje vere. U žitiju se navode i pokušaji da je druge žene ubede da prihvati novu veru i tako spase život. Njen odgovor ostao je zabeležen u crkvenom predanju:
„Hristos je moj izabranik. Ja samo njemu pripadam, nikom drugom.“
Nakon što nisu uspeli da je privole da promeni veru, otmičari su je, prema žitiju, odveli do reke Lapušnice, gde je ubijena. Njeni posmrtni ostaci sahranjeni su u Pasjanu, najpre pored stare seoske crkve, a kasnije su, prilikom obnove hrama, uzidani u crkvu Preobraženja Gospodnjeg.
Kanonizacija 2018. godine
Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve uvrstio je Bosiljku Rajčić u knjige svetih 2018. godine, dajući joj ime Sveta novomučenica Bosiljka Pasjanska. Svečano proglašenje novih svetitelja održano je 10. maja te godine u kripti Hrama Svetog Save u Beogradu, tokom liturgije koju je predvodio tadašnji patrijarh srpski Irinej.
Prva liturgija povodom njene kanonizacije u rodnom selu služena je 20. maja 2018. godine u crkvi Preobraženja Gospodnjeg u Pasjanu. Liturgiju je predvodio tadašnji episkop raško-prizrenski Teodosije, uz sasluženje sveštenstva i monaštva.
Poseban značaj za verni narod imalo je otkriće njenih moštiju u oktobru 2019. godine. Nakon liturgije koju je služio episkop Teodosije, mošti Svete Bosiljke izvađene su iz stuba hrama u Pasjanu, gde su bile pohranjene.
O tom događaju Eparhija raško-prizrenska objavila je i zvanični zapisnik, navodeći da je čin obavljen uz prisustvo sveštenstva, monaštva i stručnjaka koji su pratili postupak.
Svetiteljka Kosovskog Pomoravlja
Sećanje na Svetu novomučenicu Bosiljku Pasjansku i dalje živi u Pasjanu i okolnim mestima Kosovskog Pomoravlja. Njeno žitije deo je lokalnog crkvenog predanja, koje se prenosi kroz kazivanja meštana i zapise o prošlosti ovog kraja.
Praznik Svete novomučenice Bosiljke Pasjanske Srpska pravoslavna crkva proslavlja 26. oktobra po gregorijanskom kalendaru, odnosno 13. oktobra po julijanskom kalendaru.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
