U Ljuboždi, kod Istoka, u toku je obnova prve srpske kuće. U to selo, posle 18 godina, vratilo se 13 porodica koje čekaju obnovu srušenih kuća. Srbi su i dalje vlasnici zemlje u tom selu, pa je zbog toga, kažu, njihov povratak naišao na otpor kod albanskih suseda.
Za Martu Ristić povratak u Ljuboždu posebno je težak. Ta hrabra majka, 1999. godine, izgubila je 24-godišnjeg sina Nenada. Poginuo je nedaleko od kuće, uz koju je i staro groblje na kojem je sahranjen.
Marta sa groblja može samo da posmatra porodičnu kuću, ali u nju ne može da uđe, jer ju je uzurpirao Albanac iz susednog sela.
"Za ovih 18 godina, dvadeset puta sam dolazila. Niko ne može da ga izbaci iz kuće do dan-danas. Došli smo na ovu ledinu, pod šator, pod šator. Još šest hektara zemlje imam," kaže ona.
Na imanju povratničke porodice Nikolića samo su ostaci kuće koji su zarasli u korov i rastinje. Dragoslava Nikolić imala je kuću od 100 kvadrata.
"Ja mislim da mi nismo zaslužili da nam se ovo uradi. Na moje imanje došao je čovek iz Albanije i podigao vikendicu-kuću," priča ona.
Čekanje, strepnju i objašnjenja da se još nisu stekli uslovi za povratak – ovi ljudi zamenili su odlukom da se vrate.
"Posle 18 godina sam došao na moj stari vekovni temelj, gde su živeli moj deda, pradeda i čukundeda. Imao sam štalu, garažu, sve je uništeno do temelja," kaže povratnik Jovan Ristić.
Još jedan povratnik, Radomir Ristić, priča da je komšijama bilo krivo kad su došli i da ih nikako nisu dočekali.
"Znali smo da ćemo naići na prepreke, ali smo uporni," kaže drugi povratnik, Mirko Simić.
Zemlju Srba koriste Albanci
Svako srpsko domaćinstvo poseduje po nekoliko hektara zemlje, ali nju koriste Albanci.
"Imam pet hektara imanja koje je sada uzurpirano, radi ga Albanac," kaže Miodrag Tijanić.
Dok čekaju obnovu kuća, vredno rade i sređuju dvorište svog suseda u čijoj kući borave svi zajedno.
"Stalno su nam govorili dođite, vratite se na svoje ognjište, međutim, sada su izneli dosta laži na naš račun, da smo mi ratni zločinci, da smo pravili zlodela, što nije istina," kaže Ljuboždanin Čeda Simić.
Do '99 u opštini Istok 8.700 Srba
"U opštini Istok do 1999. godine živelo je 8.700 Srba, plus 1.700 Crnogoraca. Od tog broja nije se vratila ni jedna trećina," ističe Vesna Maliković iz Kancelarije za povratak i zajednice u opštini Istok.
Povratnike u Ljuboždi neprekidno nadgleda Kosovska policija, a povremeno ih obilaze i vojnici slovenačkog KFOR-a.
Odluka o povratku Ljuboždana donešena je nakon što se ministar za zajednice i povratak u Vladi Kosova, Dalibor Jevtić, sastao sa raseljenima iz ovog sela sredinom marta, u Kragujevcu.
Metohijsko selo Ljubožde brojalo je pre rata 13 srpskih porodica sa ukupno 63 člana. Od četrdesetak srpskih domaćinstava, većina kuća je zapaljena neposredno posle rata, a njegovi meštani raseljeni.
Pročitajte još:
Povratnik u metohijsko Ljubožde: Kad sam se vratio, poljubio sam temelj kuće
Istok: Albanci protestovali zbog povratka Srba u Ljuboždu
Istok: Srbi se vratili u selo Ljubožde (FOTO)
Kragujevac: Jevtić sa raseljenim Srbima iz Ljubožda o povratku
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
