Američka ambasada u Beogradu čestitala je Studentskoj listi i građanima Srbije povodom parlamentarnih izbora održanih 25. oktobra, uz poruku da očekuje uredan prenos vlasti i nastavak rada na jačanju strateškog partnerstva dve zemlje. Čestitka stiže u trenutku kada Beograd i Vašington nastoje da unaprede međusobne odnose, ali i kada se u američkom Kongresu sve češće otvaraju pitanja stanja demokratije i vladavine prava u Srbiji.
„Sjedinjene Američke Države čestitaju Studentskoj listi i građanima Srbije povodom parlamentarnih izbora održanih 25. oktobra. Radujemo se urednoj tranziciji vlasti i zajedničkom radu na unapređenju strateškog partnerstva između SAD i Srbije, kao i regionalne stabilnosti“, navela je Ambasada SAD u Beogradu u objavi na društvenoj mreži Iks.
Sjedinjene Američke Države čestitaju Studentskoj listi @studentblokade i građanima Srbije povodom parlamentarnih izbora održanih 25. oktobra. Radujemo se urednoj tranziciji vlasti i zajedničkom radu na unapređenju strateškog partnerstva između SAD i Srbije, kao i regionalne stabilnosti.
— Američka ambasada (@USEmbassySerbia) October 30, 2026
Čestitka je upućena pet dana nakon izbora na kojima je Studentska lista osvojila većinu poslaničkih mesta, čime je otvoren put za promenu vlasti posle dugogodišnje dominacije Srpske napredne stranke.
Nekoliko dana ranije, sličnu poruku, ali uz konkretnije ocene izbornog rezultata, uputila je i grupa američkih senatora iz obe stranke. Oni su Studentskoj listi čestitali na pobedi, ocenili da je reč o važnom trenutku za budućnost Srbije i pozvali na brzo formiranje nove vlade.
Strateški dijalog Beograda i Vašingtona posle 145 godina diplomatskih odnosa
Čestitka Ambasade SAD dolazi nekoliko meseci nakon što su Srbija i Sjedinjene Američke Države pokrenule Strateški dijalog, čime su nastojale da dodatno učvrste odnose i otvore prostor za saradnju u više oblasti.
Dijalog su 17. jula u Vašingtonu pokrenuli šefovi diplomatija dve zemlje, Marko Đurić i Marko Rubio. Ovaj format uspostavljen je u godini u kojoj Srbija i SAD obeležavaju 145 godina diplomatskih odnosa.
Među oblastima u kojima je predviđeno unapređenje saradnje nalaze se energetika, trgovina, investicije, bezbednost i obrazovanje. Tokom prvog sastanka potpisani su memorandumi koji se odnose na energetsku infrastrukturu i regionalnu energetsku bezbednost, kao i na akademsku razmenu kroz Fulbrajtov program.
Ipak, odnosi dve zemlje nisu uvek bili jednostavni. Od diplomatskih odnosa uspostavljenih u 19. veku, preko savezništva tokom svetskih ratova, do dubokog razlaza povodom NATO bombardovanja 1999. godine, Beograd i Vašington prolazili su kroz različite faze. Diplomatski odnosi obnovljeni su u novembru 2000. godine.
Pokretanje Strateškog dijaloga pokazalo je da obe strane žele da unaprede saradnju, ali su razlike u pojedinim spoljnopolitičkim i unutrašnjopolitičkim pitanjima ostale prisutne.
U američkom Kongresu otvorena pitanja demokratije i vladavine prava u Srbiji
Dok se na diplomatskom nivou govori o strateškom partnerstvu, deo američkih zakonodavaca sve otvorenije izražava zabrinutost zbog političkih prilika u Srbiji.
Krajem avgusta, republikanski kongresmen Džo Vilson i demokrata Bil Kiting predstavili su Predstavničkom domu američkog Kongresa predlog zakona pod nazivom „SRBIJA Act“, koji se bavi stanjem demokratije, vladavinom prava i odnosom vlasti prema studentskim i građanskim protestima.
Sličan predlog 30. septembra predstavili su u Senatu republikanski senator Čak Grejsli i demokrata Ričard Blumental.
Predlozima se, između ostalog, predviđa mogućnost uvođenja viznih i finansijskih sankcija pojedincima, uz zahteve za napredak u oblasti nezavisnosti pravosuđa, slobode medija i odgovornosti institucija.
Među pitanjima koja su izdvojena nalaze se i istraga o padu nadstrešnice na železničkoj stanici u Novom Sadu u novembru 2024. godine, kao i postupanje vlasti prema učesnicima protesta.
Zakonodavci su ukazali i na spoljnopolitičko usmeravanje Srbije, posebno na njene odnose sa Rusijom, Kinom i Iranom.
Važno je, ipak, razlikovati ove inicijative od zvanične politike američke administracije. Reč je o predlozima pojedinih kongresmena i senatora koji su upućeni u zakonodavnu proceduru, a ne o već usvojenim merama američke vlade.
Američki senatori posle izbora pozvali na brzo formiranje nove vlade
Nakon parlamentarnih izbora 25. oktobra, grupa američkih senatora iz redova republikanaca i demokrata objavila je zajedničko saopštenje u kojem je čestitala Studentskoj listi i pozdravila izborni rezultat.
Saopštenje su potpisali republikanci Čak Grejsli i Tom Tilis, kao i demokrate Džin Šahin, Dik Durban i Kris Kuns.
Oni su naveli da je Studentska lista, prema projekcijama, osvojila ubedljivu većinu poslaničkih mesta, a njen rezultat opisali kao primer mirnog građanskog pokreta. Pozdravili su i prihvatanje izbornih rezultata od strane dotadašnje vladajuće stranke, kao i ulogu domaćih i međunarodnih posmatrača.
„Sjedinjene Države ostaju posvećene podršci težnjama Srbije ka članstvu u Evropskoj uniji, daljem napretku u jačanju demokratskih institucija i naporima za unapređenje normalizacije odnosa sa Kosovom“, naveli su senatori.
Uz čestitke, uputili su i poziv na brzo formiranje nove vlade, sa kojom su izrazili spremnost da sarađuju. Njihova poruka tako nije bila ograničena samo na izborni rezultat. U njoj su naznačeni i prioriteti koje deo američkog političkog establišmenta očekuje od buduće vlasti u Srbiji.
Kosovo ostaje jedno od ključnih pitanja u odnosima dve zemlje
Među temama koje Vašington godinama izdvaja u odnosima sa Beogradom jeste i dijalog o normalizaciji odnosa Beograda i Prištine, koji se vodi uz posredovanje Evropske unije.
Sjedinjene Američke Države podržavaju ovaj proces i postizanje sveobuhvatnog sporazuma. Normalizacija odnosa sa Prištinom ponovo je pomenuta i u nedavnom saopštenju američkih senatora, koji su je naveli među pitanjima važnim za buduću saradnju sa novom vladom Srbije.
Američki Kongres je krajem 2025. godine usvojio i zakon o Zapadnom Balkanu, kojim se, između ostalog, potvrđuje podrška sveobuhvatnom sporazumu Beograda i Prištine zasnovanom na međusobnom priznanju.
Čestitka Ambasade SAD zato nije samo diplomatska poruka povodom izbora. Uz očekivanje uredne tranzicije vlasti i nastavka strateškog partnerstva, iz Vašingtona stižu i jasni signali o pitanjima koja će ostati važna u odnosima sa budućom vladom Srbije – od stanja institucija i demokratskih standarda do spoljnopolitičkog usmeravanja zemlje i odnosa sa Prištinom.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
