Zyrtarët kosovarë – presidentja Vjosa Osmani dhe kryeministri në detyrë Albin Kurti – po qëndrojnë këtë javë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ndërsa Kurti po e shfrytëzon vizitën për mesazhe përkujtimore dhe evokim të së kaluarës së luftës, Osmani po zhvillon një ofensivë aktive diplomatike – duke marrë pjesë në pritje të shumta, takime dhe forume ndërkombëtare. Vizita e tyre po zhvillohet në një moment të marrëdhënieve seriozisht të dëmtuara mes Prishtinës dhe Uashingtonit – pasi SHBA-të pezulluan në fillim të shtatorit Dialogun Strategjik me Kosovën. Megjithatë, të dy po e shfrytëzojnë vizitën për t’u takuar me përkrahës të dëshmuar të pavarësimit të Kosovës.
DioGuardi
Kurti u takua mbrëmë me ata me të cilët marrëdhëniet nuk janë dëmtuar. Amerikanët me prejardhje shqiptare – ish-kongresmeni Joe DioGuardi dhe bashkëshortja e tij Shirley – festuan ditëlindjet e 85-të dhe 75-të, në të cilën mori pjesë kryeministri i përkohshëm i Kosovës.
“Çdo zë shqiptaro-amerikan, pavarësisht qëndrimeve politike, e njeh se Joe DioGuardi ka luajtur një rol qendror në përfaqësimin e interesave të shqiptarëve në politikën amerikane në një moment kyç për Kosovën. Ai hapi dyert e politikës amerikane për shqiptarët në një kohë kur pak kush i kushtonte vëmendje vuajtjeve tona në ish-Jugosllavi”, tha Kurti.
Ai kujtoi se “Joe dhe Shirley” lobuan te presidenti Clinton për të “ndalur gjenocidin” në Kosovë, siguruan që të mos përsëritej skenari i Bosnjës, mbrojtën “Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës” si “forcë të drejtë” dhe bindën administratën Bush se “pavarësia e Kosovës nuk duhej shtyrë”, gjë që në vitin 2008 “u bë realitet”.
“Veprimet e tyre janë shembull se çfarë mund të bëjnë dy amerikanë të udhëhequr nga ndërgjegjja dhe miqësia për një popull që lufton për liri”, shtoi Kurti, duke theksuar se Joe dhe Shirley edhe sot punojnë pa u lodhur në Uashington për të vendosur përgjegjësinë aty ku duhet – te ata që rrezikojnë paqen dhe sigurinë.
Kurti: Mesazhe për vëllezërit Bytyqi dhe 11 shtatorin
Gjatë vizitës në SHBA, Kurti foli në shenjë kujtimi për tre vëllezërit Bytyqi – Yll, Agron dhe Mehmet Bytyqi, shtetas amerikanë me prejardhje shqiptare, për të cilët besohet se u vranë nga forcat serbe në korrik të vitit 1999:
“Donin lirinë, për lirinë luftuan, lirinë sot e gëzojmë. Vepra e vëllezërve Bytyqi është një nga shembujt më të lavdishëm të dashurisë për atdheun, ndërsa vrasja e tyre është dëshmi e pakontestueshme e krimeve të Serbisë gjenocidale”, tha Kurti.
Ai kujtoi se vëllezërit Bytyqi u dënuan me 15 ditë burg sepse “kishin kaluar pa dashje kufirin” ndërsa ndiqnin një familje rome nga Prizreni drejt Serbisë, dhe se pas kryerjes së dënimit dyshohet se u vranë në një bazë të policisë serbe. Mbetjet e tyre mortore u gjetën në vitin 2001 në një varr masiv në Petrovo Selo.
“Duke kujtuar këta heronj, kujtojmë se sa i lartë ishte çmimi që paguam për lirinë që gëzojmë sot dhe për shtetin që kemi”, shtoi Kurti.
Vizitën e nisi me homazh në Memorialin e viktimave të 11 shtatorit në Nju Jork, duke thënë se ishte “veçanërisht tronditëse të shihje sesi një qytet plot gjallëri u godit nga një shkatërrim i tillë”. “Kujtimi jeton, liria triumfon!”, tha Kurti pas vizitës.
Osmani: Mesazhe në të njëjtin ton në takime me liderë botërorë dhe fjalime publike
Vjosa Osmani, më aktive diplomatikisht sesa Kurti, e ka nisur vizitën e saj më herët, në prag të sesionit të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.
Në pritjen e organizuar nga Zonja e Parë e SHBA-ve me rastin e 80-vjetorit të OKB-së, Osmani u shpreh se zhvilloi shumë takime me liderë botërorë.
Ajo publikoi disa fotografi, veçanërisht me sekretarin amerikan të shtetit Mark Rubio, i cili u shpreh publikisht pas takimit zyrtar me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq.
Duke publikuar fotografinë protokollare me çiftin Sadriu-Trump, ajo tha se “takimi i planifikuar protokollar me presidentin Trump u shndërrua në një bisedë të gjatë dhe shumë përmbajtësore”.
Në takimin e GCERF-it (Global Fund for Community Engagement and Sustainability), ajo theksoi përkushtimin e Kosovës në luftën kundër terrorizmit dhe radikalizimit:
“Kosova është bërë model për rajonin – duke treguar se përmes bashkëpunimit, rezistencës dhe vlerave të përbashkëta mund të kapërcehen edhe sfidat më të mëdha globale”, tha ajo.
Vizitën e nisi me një takim me diasporën shqiptare në Nju Jork, pikërisht në dyvjetorin e Banjskës, ku foli për “heroizmin” e rreshterit të vrarë të policisë Afrim Bunjaku dhe theksoi se “historia e lirisë dhe shtetësisë së Kosovës nuk mund të shkruhet pa komunitetin amerikan e shqiptar, dhe pa mbështetjen e SHBA-ve”.
Ajo e përshkroi partneritetin shqiptaro-amerikan si “një familje që kurrë nuk braktiset”, si dhe “të fortë si hekuri”. Shqiptarëve nga e gjithë bota, Shqipëria dhe Amerika, u shprehu mirënjohje që edhe në Asamblenë e Përgjithshme, përmes presidentit Begaj, ngritën zërin për njohjen e Kosovës.
Gjatë qëndrimit në Nju Jork, ajo mori pjesë në Iniciativën Globale të Clintonit, ku, në praninë e ish-presidentit amerikan Bill Clinton, tha:
“Ishte nder për mua të ndaj historinë e Kosovës, nga çlirimi e deri më sot, me presidentin Clinton në Nju Jork. Mirënjohje të përjetshme aleatit tonë historik, Shteteve të Bashkuara të Amerikës.”
Në të gjitha fjalimet, ajo vazhdimisht theksoi rolin kyç të SHBA-ve në bombardimet e NATO-s të vitit 1999, “gjenocidin e Serbisë” dhe historinë e “përpjekjes për liri dhe çlirim të Republikës së Kosovës”, duke përmendur edhe Zotin.
Në varësi të takimeve me liderë evropianë apo amerikanë, ajo përcolli mesazhin se Kosova është “komb më pro-evropian” apo “komb më pro-amerikan”.
Të njëjtin ton e mbajti edhe në kolegjin ushtarak, ku tha se jo vetëm që SHBA “e solli lirinë” në Kosovë, por edhe se Kosova “i kontribuon paqes botërore”, dhe ku theksoi se nuk vinte vetëm si presidente, por si dikush që ishte rritur “gjatë luftës gjenocidale” në Kosovë.
Gjatë qëndrimit të saj në OKB, ministri i jashtëm i Serbisë, Marko Gjuriq, pretendoi se Osmani “u fut fshehurazi” duke përdorur një kartë të delegacionit tjetër. Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, e krahasoi praninë e saj me një “vizitë turistike” në ndërtesën e OKB-së.
Megjithatë, Osmani dhe Gjuriq u panë së bashku në takimin tradicional të liderëve të Ballkanit Perëndimor me përfaqësuesen e lartë të BE-së, Kaja Kallas, ku morën pjesë në diskutime për integrimin evropian dhe stabilitetin rajonal.
Goditja e re në aleancën SHBA–Kosovë
Më 12 shtator, Shtetet e Bashkuara pezulluan Dialogun Strategjik me Kosovën – mekanizëm i planifikuar për thellimin e lidhjeve politike dhe ekonomike. Arsyeja: “veprimet dhe deklaratat e kryeministrit të përkohshëm Kurti rritën tensionet dhe kufizuan bashkëpunimin produktiv”.
Ish-ambasadori Jeffrey Hovenier tha se bëhej fjalë për “zhgënjim të thellë të Uashingtonit” dhe “humbje të madhe të një mundësie për forcimin e partneritetit”. Ish-diplomati Jonathan Moore shtoi se ndërprerja e dialogut ishte rezultat i “sjelljes shumë negative të Albin Kurtit”, që sipas tij, ka vite që vazhdon.
Osmani atëherë deklaroi se Presidenca e Kosovës do të bëjë çdo përpjekje për të vazhduar Dialogun Strategjik me SHBA-të, pavarësisht vendimit të Uashingtonit për ta pezulluar atë pa afat. Kurti u deklarua vetëm disa ditë më vonë, duke thënë se marrëdhëniet me SHBA “nuk janë prishur”, por se “ekzistojnë dallime rreth institucioneve paralel të Serbisë”. Pas kësaj, ai iu drejtua në serbisht serbëve të Kosovës, duke theksuar se integrimi i arsimit dhe shëndetësisë duhet të vazhdojë.
Kriza institucionale në Prishtinë
Kosova po përballet me një krizë institucionale: pothuajse tetë muaj pas zgjedhjeve, Kuvendi nuk është konstituuar plotësisht. Kryetari i ri i zgjedhur, Dimal Basha, më 30 gusht shpalli konstituimin e kuvendit, por Lista Serbe e kundërshtoi procesin. Gjykata Kushtetuese vendosi një masë të përkohshme duke pezulluar punën e deputetëve dhe formimin e qeverisë deri në fund të shtatorit.
Presidentja Osmani konsideron se parlamenti mund të funksionojë edhe pa një nënkryetar serb, ndërsa opozita paralajmëron se parlamenti pa një nënkryetar serb është jolegjitim.
Kështu, Kosova – në prag të zgjedhjeve lokale më 12 tetor dhe në pritje të një vendimi të ri të Gjykatës Kushtetuese – mbetet pa një qeveri stabile, me parlament të bllokuar përkohësisht dhe me Dialogun Strategjik të ngrirë me aleatin kryesor – SHBA.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
