Pomirenje na Kosovu je neophodno, dominira kao zaključak nedavnog istraživanja Agencije Ujedinjenih nacija za razvojni program u sedam kosovskih opština u kojima živi više nacija, pozivajući se na 88% ispitanih koji su tako odgovorili. Iako je za ovu agenciju to „ohrabrujući pokazatelj spremnosti na pomirenje“, ostale brojke govore ipak drugačije, poput one da 60% građana Severne Mitrovice smatra da pomirenje nije neophodno.
U većinski srpskim opštinama na Kosovu, izuzev Štrpca, manje je verovatno da se ljudi osećaju ugodno u multietničkom okruženju. Da je pomirenje moguće reklo je 79% albanskih ispitanika, ali u pomirenje ne veruje skoro polovina Srba – njih 47%. Međuetnički odnosi su prijateljski za 48% ispitanih, dok tako misli svega 13% Srba. Da su ovi odnosi napeti veruje 36% ispitanih Srba, a samo 10 odsto Albanaca i nijedan pripadnik neke druge nacionalnosti.
Šta su razlozi za ovakav pesimizam za one ispitanike koji ne veruju da je pomirenje moguće? Tokom razgovora u fokusnim grupama oni su svoj pesimizam pripisivali nerešenim problemima iz sukoba 1999. godine, te „nespremnosti druge strane da se pomiri“.
Ubedljiva većina ispitanih, bez obzira na etničku pripadnost, smatra da pomirenje znači kazniti izvršioce zločina tokom oružanog sukoba (70%) i/ili izgraditi dobre međuetničke odnose (54%).
Dok više od polovine kosovskih Albanaca (52%) i 34% pripadnika drugih zajednica na Kosovu smatra da pomirenje znači i traženje oproštaja za oružani sukob ’99, sa tim se slaže samo 14% Srba. Srbi smatraju da pomirenje znači opraštanje onoga što se desilo u prošlosti (41%) i/ili praštanje svakog zlodela (30%).
Većina za pomirenje, ne i Severna Mitrovica
Bez obzira na razlike u mišljenju dominira 88% koji su odgovorili pozitivno da je pomirenje neophodno. Jedini koji se razlikuju od drugih u tom pogledu jesu ispitanici iz Severne Mitrovice, odakle je 60% ispitanih reklo da pomirenje nije neophodno.
Kako je živeti u višenacionalnim sredinama kakve su Severna i Južna Mitrovica, Kosovska Kamenica, Štrpce, Gračanica, Prizren i Istok? To je bilo jedno od pitanja za 471 ispitanika u 12 fokus grupa koliko je proteklih meseci ukupno održano u vezi sa najnovijim merenjem javnog pulsa UNDP.
Dok se dominantno 92% ispitanika albanske nacionalnosti oseća bar donekle ugodno da živi u multietničkom okruženju, kao i 97% pripadnika van albanske i srpske nacionalnosti, više od polovine Srba – 56% oseća suprotno – donekle ili veoma neugodno.
Štaviše, ispitanici iz Gračanice, a njih je 92%, te Severne Mitrovice – 73%, navode da je „donekle veoma neugodno živeti“ u multietničkom okruženju.
Suprotno njima, u Kamenici (100%), Prizrenu (98%), Istoku (97%), Južnoj Mitrovici (74%) i Štrpcu (73%), osećaju se „donekle ili veoma ugodno“ što žive u multietničkom okruženju.
Srbi se najpre osećaju nebezbedno. Tako je odgovorilo 46% ispitanih. Cifre su potpuno drugačije za Albance i ostale manjinske zajednice – 7, odnosno dva odsto. Kada su u pitanju razlozi za takav osećaj ispitanih, većina onih Albanaca koji su odgovorili da se ne osećaju bezbedno, kazala je da je to zbog etničke pripadnosti (71%). Kod Srba razlozi su višestruki: etnička pripadnost, veroispovest i jezik. Ostale zajednice na Kosovu tvrde da se osećaju nebezbedno uglavnom zbog svoje etničke pripadnosti (50%) ili veroispovesti (50%).
Većina pripadnika drugih zajednica na Kosovu (83%) često komunicira sa pripadnicima drugih etničkih grupa. Njih 63% ostvaruje interakciju sa ljudima različite etničke pripadnosti bar ponekad i obično vikendom. Samo je 14% navelo da nikada ne ostvaruje interakciju sa pripadnicima druge etničke pripadnosti.
Međutim, trećina ispitanika iz opštine Severna Mitrovica navodi da obično ne ostvaruje interakciju sa svim pripadnicima drugih etničkih grupa, dok se u Prizrenu građani osećaju najugodnije u kontaktima sa drugim nacionalnostima.
Oni koji smatraju da su odnosi između Albanaca i Srba napeti, uveliko se razlikuju po mišljenju o tome šta je to što te odnose čini napetim. Dok 41% kosovskih Srba smatra da je glavni razlog to što Albanci ne ulažu napore da integrišu Srbe društvo na Kosovu, tako misli svega tri odsto Albanaca.
Nasuprot Srbima, Albanci (30%) ukazuju na uticaj Beograda, stav lidera Srba (24%) ili nespremnost kosovskih Srba da se integrišu u kosovsko društvo (26%) kao glavne uzroke napetih međuetničkih odnosa.
Nezadovoljstvo radom lokalnih samouprava u Gračanici i Severnoj Mitrovici
Tokom ispitivanja prikupljeni su i podaci o tome koliko su građani zadovoljni radom svoje opštine. Najpozitivniji odgovori stigli su iz Štrpca, Prizrena, Kamenice i Istoka, ali ne i iz Gračanice i Severne Mitrovice. U Gračanici je 97%, a u Severnoj Mitrovici 76% onih među ispitanim koji su ili donekle ili potpuno nezadovoljni radom svoje opštine.
UNDP u obradi podataka iz istraživanja zaključuje i da ovakvi rezultati otkrivaju da „postoji povezanost između stepena zadovoljstva i rada opština, te poverenja ljudi u mogućnost pomirenja“.
I sami građani su, prema više od polovine ispitanih (55%) potvrdili da je uloga javnih institucija na Kosovu u promovisanju pomirenja veoma važna, a u nešto nižem procentu (47%), i da je angažovanje međunarodne zajednice veoma važno, odnosno uloga samih građana (42%).
Ispitanici su najnezadovoljniji radom vlasti Srbije na promovisanju pomirenja (62% veoma/donekle nezadovoljna), dok više od polovine ispitanika smatra da su sami ljudi (58%) i verske institucije (53%) obavili zadovoljavajući posao u pravcu promovisanja pomirenja na Kosovu.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
