U susret Vaskrsu, pravoslavni vernici danas obeležavaju Veliki petak – najtužniji dan u hrišćanstvu, posvećen sećanju na raspeće i smrt Isusa Hrista, u okviru Strasne sedmice. Veliki petak predstavlja peti dan Strasne, odnosno Stradalne sedmice i smatra se najtežim i najznačajnijim danom u pravoslavnoj tradiciji. Ovaj dan posvećen je događajima koji su usledili nakon Tajne večere – Hristovom izvođenju pred sud, stradanju, raspeću na Golgoti i smrti.
U crkvenom predanju, Veliki petak simbolizuje vrhunac Hristove žrtve za spasenje čovečanstva, ali i trenutak najveće ljudske nepravde i stradanja. Hrišćani se prisećaju događaja koji su prethodili raspeću – od izvođenja Isusa Hrista pred sud Pontija Pilata, pokušaja da ga optuže, do povika mase „Raspni ga!“, nošenja krsta ka Golgoti i samog raspeća, uz Hristove reči oproštaja: „Oče, oprosti im, jer ne znaju šta rade“.
Veliki petak je dan najstrožeg posta, tišine i molitve. U pravoslavnim hramovima ne služi se liturgija, već carski časovi sa čitanjem odlomaka iz Jevanđelja o stradanju Hristovom. Tokom dana ne zvone crkvena zvona, jer su simbol radosti, već se bogosluženja najavljuju drvenim klepalom.
U popodnevnim časovima iznosi se plaštanica – platno koje simbolizuje Hristovo telo položeno u grob – pred kojom vernici u tišini odaju poštu, celivaju je i prolaze ispod nje kao čin poniznosti i vere. U večernjim satima služi se opelo Hristovo, poznato kao statije, dok u mnogim sredinama traje i simbolično čuvanje Hristovog groba tokom noći.
U Hramu svetog Dimitrija, na Veliki petak, za 8 sati je zakazano služenje Carskih časova. Zatim, iznošenje plaštanice održaće se u 15 časova, dok će se Veliko Bdenje, Statije služiti u 17 časova. U crkvi Sv. Save, u 8 časova je zakazano služenje Carskih časova, iznošenje plaštanice održaće se u 15:30 časova, a u nastavku statije. U crkvi Sv. Đorđa u Zvečanu, Carski časovi biće služeni u 7 sati, iznošenje plaštanice je zakazano za 15 časova, dok će Veliko jutrenje sa statijama biti služeno u 17 časova. Čuvanje Hristovog groba i ove će godine trajati tokom cele noći.
Veliki petak nosi snažnu poruku žrtve, strpljenja i vere, ali i podsećanje na ljudsku slabost, nepravdu i stradanje nevinih. U pravoslavnom učenju, ovaj dan predstavlja trenutak tame koji prethodi vaskrsenju – stradanje koje vodi ka pobedi života nad smrću.
U pojedinim krajevima, običaj je i da se na ovaj dan farbaju uskršnja jaja, najčešće crvenom bojom koja simbolizuje Hristovu krv. Ipak, suština ovog dana ostaje u duhovnom smirenju, uzdržanju i molitvi.
KoSSev će i u danima do Vaskrsa nastaviti da svakodnevno objavljuje epizode dokumentarnog serijala „Pobedilac smrti“, snimljenog 2009. godine u manastiru Visoki Dečani, koji kroz tumačenje događaja Strasne sedmice približava vernicima njihovo značenje.
Veliki petak uvodi vernike u završnicu Strasne sedmice i neposrednu pripremu za Vaskrsenje Hristovo.
U duhu ovog dana, vernici se pozivaju na tišinu, molitvu i duboko lično preispitivanje, kao uvod u najveći hrišćanski praznik.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
