Kosovski premijer Aljbin Kurti objavio je danas fotografiju sa predsednikom Sjedinjenih Američkih Država Donaldom Trampom, navodeći da se sa njim prvi put susreo tokom Nedelje visokog nivoa Generalne skupštine Ujedinjenih nacija u Njujorku.
Na fotografiji je Kurti sa suprugom Ritom Augestad Knudsen.
„U okviru Nedelje visokog nivoa Generalne skupštine UN imao sam čast da se prvi put sretnem sa predsednikom Sjedinjenih Američkih Država, gospodinom Donaldom Dž. Trampom“, naveo je Kurti uz fotografiju.
Kazao je da je Trampu zahvalio zbog podsticanja većih ulaganja u odbranu unutar NATO-a, dodajući da bi i Kosovo trebalo da postane članica Alijanse.
„Sjedinjene Američke Države su glavni saveznik, nezamenjiv partner i poseban prijatelj Republike Kosovo“, poručio je Kurti.
Kurti nije naveo da li je reč o zasebnom bilateralnom sastanku, koliko je susret trajao niti da li je osim NATO-a razgovarano o drugim pitanjima.
Njegova poruka o povećanju izdvajanja za odbranu odnosi se na novu obavezu članica NATO-a dogovorenu na samitu u Hagu prošle godine. Saveznice su tada pristale da do 2035. godine izdvajaju ukupno pet odsto bruto domaćeg proizvoda za odbranu i šire bezbednosne potrebe – najmanje 3,5 odsto za osnovne vojne potrebe i do 1,5 odsto za infrastrukturu, sajber bezbednost, otpornost i druge oblasti povezane sa odbranom.
NATO jedna od glavnih Kurtijevih tema u Njujorku
Članstvo Kosova u NATO-u bilo je jedna od tema koje je Kurti tokom ovogodišnjeg boravka u SAD pokretao i u razgovorima sa američkim kongresmenima.
Na sastanku sa republikanskim kongresmenom Majkom Lolerom 20. septembra zahvalio mu je što je jedan od predlagača rezolucije u Predstavničkom domu kojom se podržava integracija Kosova u NATO. Kurti je tom prilikom kazao i da je njegova vlada spremna za nastavak Strateškog dijaloga sa SAD, sa agendom koja bi obuhvatila bezbednost, energetiku, investicije i vladavinu prava.
Dan kasnije o članstvu u NATO-u razgovarao je i sa kongresmenom Džoom Vilsonom, uz teme odbrambene saradnje i partnerstva Kosovskih bezbednosnih snaga sa Nacionalnom gardom Ajove.
Kurti je potom u razgovoru sa kongresmenom Džordžom Latimerom ponovio i stav svoje vlade da bi kamp Bondstil trebalo pretvoriti u stalnu američku vojnu bazu.
U američkom Kongresu ove godine je predložen i tekst kojim se podržava postepena integracija Kosova u NATO – najpre kroz Partnerstvo za mir, potom Akcioni plan za članstvo, a zatim i puno članstvo. U tom predlogu se posebno navode četiri članice NATO-a koje ne priznaju Kosovo – Grčka, Rumunija, Slovačka i Španija – i pozivaju da promene svoje stavove kako bi Kosovo moglo da napreduje ka Alijansi.
Članstvo, međutim, zahteva saglasnost svih država članica NATO-a.
Od zastoja u Strateškom dijalogu do poruka o „nezamenjivom partneru“
No u ovo vreme prošle godine odnosi Kurtijeve vlade i Vašingtona ušli su u jednu od ozbiljnijih kriza. Istog dana (12. septembar) kada su opštinski inspektori, uz asistenciju policije, ušli u zgradu PIO i zdravstvenog osiguranja Srbije u Severnoj Mitrovici, SAD su na neodređeno vreme suspendovale planirani Strateški dijalog sa Kosovom, pozivajući se na poteze vlade koji, prema oceni Vašingtona, povećavaju tenzije i nestabilnost.
Američka ambasada je saopštila da dijalog suspenduje zbog poteza privremene vlade koji su, prema oceni Vašingtona, povećali tenzije i nestabilnost i ograničili mogućnost produktivne saradnje. Odluci su prethodile višegodišnje američke kritike zbog onoga što su SAD nazivale jednostranim i nekoordinisanim potezima Kurtijeve vlade, posebno na Severu i u dijalogu sa Beogradom.
Samo nekoliko sati pre odluke o suspenziji, američka otpravnica poslova Anu Pratipati izrazila je i razočaranje zbog dela Kurtijevog govora na sednici Glavnog odbora Samoopredeljenja, navodeći da njegove nedavne akcije i izjave predstavljaju izazov za napredak građen godinama.
Kurti je kasnije i sam suspenziju Strateškog dijaloga povezao sa zatvaranjem institucija Srbije na Severu, poručujući da oko onoga što njegova vlada naziva sprovođenjem vladavine prava neće praviti kompromis.
Tokom sadašnje posete SAD, međutim, ponovo naglašava da je Vašington glavni saveznik Kosova i iskazuje spremnost za nastavak Strateškog dijaloga.
Kosovo nije članica NATO-a, ali je Alijansa na Kosovu prisutna preko KFOR-a od juna 1999. godine, čiji mandat proizlazi iz Rezolucije 1244 Saveta bezbednosti UN.
NATO je 12. juna ove godine, pozivajući se na poboljšanje bezbednosne situacije, najavio postepeno prilagođavanje veličine i rasporeda KFOR-a tokom narednih godinu dana. Generalni sekretar NATO-a Mark Rute naknadno je precizirao da Alijansa planira povratak približno na nivo snaga pre pojačanja iz 2023. godine – sa oko 4.700 na između 3.000 i 3.500 pripadnika, u zavisnosti od razvoja situacije na terenu.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
