“Koha e absurdit në të cilën kemi jetuar ka përfunduar – administratat e krijuara me vendim politik të pushtetit qendror nuk kanë funksionuar si shërbim për qytetarët, por si instrument për realizimin e synimeve politike të kryeministrit Kurti, duke shtyrë vazhdimisht interesat e komunitetit serb dhe duke i mohuar, madje edhe duke u tallur me identitetin e tyre. Sigurisht, kthimi i Listës Serbe në krye të komunave në Veri nuk nënkupton iluzione për qeverisje ideale dhe mirëqenie”, vlerëson Miodrag Marinkoviq nga Qendra për Veprime Shoqërore Afirmative (CASA).
Shpërndarja e Kuvendit dhe zgjedhjet e jashtëzakonshme
Presidentja e Kosovës Vjosa Osmani më 20 nëntor nënshkroi vendimin për shpërndarjen e Kuvendit, pas konsultimeve me liderët e partive parlamentare, dhe caktoi zgjedhjet e jashtëzakonshme për 28 dhjetor.
Zgjedhjet e jashtëzakonshme pasuan pasi mandatarit të Lëvizjes Vetëvendosje, Glauk Konjufca, dje nuk i dolën votat – 56 votuan pro, 53 kundër dhe katër abstenuan, çka është e pamjaftueshme për 61 votat e nevojshme.
Ky është dështimi i dytë brenda më pak se dhjetë ditësh për zgjedhjen e qeverisë së re, pasi as kryeministri në detyrë Albin Kurti nuk siguroi mbështetje për kabinetin “Kurti 3”. Kosova është një hap larg zgjedhjeve të reja, vetëm dhjetë muaj pas atyre të mëparshme, në kushtet e një bllokade institucionale disa mujore.
Asnjë ndikim në formimin e institucioneve lokale
Marinkoviq thotë për KoSSev se shpërndarja e Kuvendit dhe fakti se qeveria punon në mandat teknik – “nuk kanë kurrfarë ndikimi në formimin e institucioneve lokale”.
Ai shpjegon se, pasi Komisioni Qendror i Zgjedhjeve certifikoi dje rezultatet e zgjedhjeve lokale, ka nisur afati ligjor prej 15 ditësh brenda të cilit duhet të mbahet seanca konstituive e Kuvendit Komunal. Thirrja e seancës së parë është në kompetencë të kryetarit të komunës, ndërsa nëse ai nuk e bën, përgjegjësia kalon te këshilltari më i moshuar, e në fund – te shumica e këshilltarëve.
Kthimi i Listës Serbe
Këta janë afatet e reja brenda të cilave, sipas Marinkoviqit, pritet formimi i pushtetit të ri në Veri të Kosovës:
“Me ç’rast përfundon mandati i administratave aktuale, të krijuara me vendim politik të pushtetit qendror, të cilat nuk kanë funksionuar si shërbim i qytetarëve, por si instrument i synimeve politike të kryeministrit Kurti, me shtypjen e vazhdueshme të interesave të komunitetit serb dhe mohimin, madje edhe talljen me identitetin e tyre”.
Pra, “koha e absurdit” në të cilën kanë jetuar serbët – siç thotë ai – ka përfunduar.
Marinkoviq thekson se kjo nuk është situatë e përkohshme, por gjendje e qëndrueshme: serbët tani kanë të drejtën dhe bazën ligjore për të drejtuar komunat ku janë shumicë.
Megjithatë, kthimi i Listës Serbe, sipas tij, nuk nënkupton iluzion të mirëqenies:
“Do të përballemi me problemet e vjetra: korrupsion, klientelizëm, kontroll politik të institucioneve, shtypje sistematike të pluralizmit. Por tani kjo është një çështje krejt tjetër – ajo e besueshmërisë demokratike të të zgjedhurve, e jo e një eksperimenti etnik politik, siç kemi parë deri vonë”.
LVV – legjitimiteti politik i dobësuar seriozisht
Marinkoviq përmend zgjedhjet lokale dhe ato parlamentare të 9 shkurtit.
Në shkurt, Vetëvendosje mori më së shumti vota, por pa shumicën prej 120 ulësesh. LVV pati 48 deputetë – jo të mjaftueshëm as me 10 deputetët e komuniteteve joshumicë, ndërsa opozita refuzoi ofertën për qeveri teknike.
Edhe zgjedhjet lokale, ku VV fitoi vetëm shtatë komuna, treguan, sipas tij, se legjitimiteti politik i kësaj partie është dobësuar dukshëm, ndonëse ajo përpiqet ta “maskojë me manipulime të sistemit ligjor dhe narrativa populiste”.
Argumenti se “kanë mandat moral e politik për të udhëhequr qeverinë, sepse fituan më shumë vota në shkurt” – “tani nuk qëndron më”.
“Edhe atëherë nuk kishin shumicë, ndërsa sot pozita e tyre është edhe më e dobët”.
Rezultatet lokale flasin vetë: më shumë vota morën LDK dhe PDK, ndërsa VV doli vetëm e treta. Kjo tregon, sipas tij, se pesha politike që Vetëvendosje përpiqet t’ia atribuojë vetes – nuk reflektohet më në terren, por ekziston vetëm në retorikë
Kjo, vlerëson ai, do të shihet qartë në zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare të 28 dhjetorit:
“Sipas disa sondazheve, Vetëvendosje mund të përballet me rënie të konsiderueshme të mbështetjes, deri në nivel të marginalizimit të plotë politik. Edhe përpjekjet e qarta të VV-së për t’i shmangur zgjedhjet – dështuan. Tani synimi i tyre është 60+ ulëse, që do t’u siguronte shumicën për formimin e qeverisë”.
Çdo rezultat nën këtë prag do të thellonte krizën politike pas dhjetorit
Por, sipas tij, më realist është synimi që VV të ruajë të paktën 40 deputetë – çka do ta bënte faktor kyç në zgjedhjen e presidentit/es në pranverë 2026.
“Edhe kjo është një fazë kritike që mund të çojë në një tjetër cikël zgjedhor”, paralajmëron ai.
Paradoksi i datës dhe roli i diasporës
Sipas Marinkoviqit, zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare tregojnë qartë dinamikën politike – opozita synon ta ulë numrin e deputetëve të Vetëvendosjes nën 40, ndërsa LVV dëshiron të sigurojë 60 mandate në mënyrë që, siç thekson ai, të mund të formojë vetë qeverinë.
Në këtë kontekst, ai vlerëson se duhet parë edhe “zgjedhjet e Vitit të Ri”, të cilat i sheh si një paradoks tjetër, sepse, siç thotë ai – fundi i dhjetorit përkon me kthimin e një numri të madh të pjesëtarëve të diasporës, të cilët “tradicionalisht votojnë emocionalisht” dhe anonin, sipas tij – “kah opsionet më të forta nacionaliste”.
“Ky nuk është një datë e rastësishme, por një kalkulim politik i Albin Kurtit. Fundi i dhjetorit është periudha kur në Kosovë kthehet një numër i madh i pjesëtarëve të diasporës, e cila tradicionalisht anon kah opsionet më të forta nacionaliste, pra kah Vetëvendosja. Ky është një fenomen që tejkalon Kosovën dhe është i pranishëm në gjithë Ballkanin. Distanca fizike nga ‘vendlindja’ shpesh e shton nevojën emocionale për një zgjedhje identitare, simbolike – sidomos kur ky votim nuk sjell pasoja personale. Diaspora nuk jeton nën pushtetin që zgjedh, prandaj ka luksin të votojë emocionalisht: të zgjedhë atë që tingëllon fuqishëm dhe tërheqës identitarisht, edhe kur një zgjedhje e tillë është afatgjatë e dëmshme për ata që mbeten të jetojnë në realitetin që prodhon ai pushtet.”
Partitë populiste nacionaliste, dhe Vetëvendosja është, sipas Marinkoviqit, “shembulli tipik”, shumicën e mbështetjes e marrin nga “shtresat më të varfra që udhëtojnë më rrallë gjatë festave”, gjë që e lehtëson më tej “mobilizimin e tyre politik”.
Zgjedhjet tepër të rëndësishme, nuk pritet injorimi i komunitetit ndërkombëtar
Ai u ndal edhe te fakti se, sipas disa analistëve, data e zgjedhjeve përkon me periudhën kur institucionet ndërkombëtare “punojnë më ngadalë”.
Megjithëse kjo supozim, siç shton ai, “ka kuptim” – nuk pritet që kjo të ulë vërtet mbikëqyrjen.
“Këto zgjedhje janë tepër të rëndësishme që aktorët ndërkombëtarë t’i injorojnë, pavarësisht datës.”
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
