Sutra, 12. oktobra, održavaju se lokalni izbori na Kosovu, zvanično zakazani 9. juna ove godine. Ovi se izbori izdvajaju jer su u pitanju prvi redovni lokalni izbori na Kosovu, nakon onih vanrednih 2023. godine u četiri opštine na Severu Kosova koje je većinski srpsko stanovništvo u većini bojktovalo, prethodno napustivši najvažnije kosovske institucije. Na glasačkom listiću ovog puta ima kandidata stranaka predstavnika Srba, i to čak 12 različitih. U političku arenu na severu Kosova vraća se i najveća srpska stranka, Srpska lista i to sa kandidatima u svim opštinama sa srpskom većinom, i jednom većiski albanskom. Pored njih, kandidate za gradonačelnike u ukupno 10 opština ima još 11 srpskih političkih subjekata.
Iako u tom trenutku vanredna politička situacija, usled još uvek neformiranih centralnih institucija četiri meseca nakon izbora, kosovska predsednica Vjosa Osmani, 9. juna zakazala je redovne lokalne izbore na Kosovu.
12. oktobar bio je datum oko kog su se tada složile gotovo sve partije, uključujući i Pokret Samoopredeljenje, kojem je ipak propala ideja da opšte i lokalne izbore objedini.
Nedugo zatim, CIK je usvojio operativni plan, te su partije pozvane da se o učešću izjasne najkasnije do 23. juna.
Novine
Ovo će biti treći izbori na Kosovu koji će se održavati pod video nadzorom, a ono što je na ovim izborima novina jeste to da će birači koji žive van Kosova, svoje glasove slati isključivo putem pošte, a glasački listići slati su na njihove kućne adrese.
Istovremeno, Centralna izborna komisija ima i novi softver za objavljivanje preliminarnih rezultata izbora.
Takođe, ni na ovim izborima nema izborne tišine, pa tako predizborna kampanja, koja je započela 13. septembra, traje do samog dana izbora, zaključno sa otvaranjem biračkih mesta – u nedelju u 7 časova.
Budžet za organizaciju ovih lokalnih izbora iznosi 16 miliona evra, a samo za glasanje putem pošte izdvojeno je više od 2,5 miliona.
Birača van Kosova, koji su se prijavili da glasaju, na ovim izborima je 43.933, što je manje u odnosu na registrovane birače na opštim izborima u februaru.
Za njih glasanje je počelo još 17. septembra i završava se već danas.
Zajedno sa njima, ukupan broj birača sa pravom glasa na ovim izborima je 2.069.098, što je za oko 8,000 manje nego na izborima u februaru.
Broj birača koji će na ovim izborima glasati po prvi put je 33.540, od čega se njih 26.000 smatra da su postali punoletni nakon februarskih izbora.
Glasaće se na 2.571 biračkom mestu i u 910 biračkih centara.
Na linkovima se nalazi spisak biračkih centara za većinski srpske opštine na severu i južno od Ibra.
CIK je u nekoliko navrata pozivao građane da preko njihovih platformi provere svoje biračko mesto i to se može učini na na ovom linku.
Srpski kandidati
Za ove su izbore, koji će se održati u 38 opština, overena su ukupno 93 politička subjekta i to – 32 stranke, dve koalicije, 32 građanske inicijative i 27 nezavisnih kandidata.
Srpskih stranaka i inicijativa je 12.
Pored novoformiranih partija i građanskih inicijativa, te samostalnih kandidata, u političku lokalnu arenu na Severu Kosova vraća se i Srpska lista, najveća srpska stranka na Kosovu i zvanično jedina koju podržava Beograd.
Ova stranka sada ima kandidate za gradonačelnike u 11 opština i kandidate za odbronike u 19 opština.
Sertifikovani su, uz još i Srpsku demokratiju, tek na osnovu uspešne žalbe Izbornom panelu za žalbe i predstavke jer prethodno od članova CIK-a nisu dobile dovoljan broj glasova, što je i međunarodna zajednica protumačila kao pokušaje da se ovim srpskim strankama oduzme pravo na učešće u ovom procesu.
Istovremeno, Srpska lista i ovoga puta, kako je to bio slučaj i u februaru, žalila se na neravnomeran raspored sastava biračkih odbora, ali im ova žalba nije usvojena.
Sa njima, na severu Kosova se nadmeće ukupno 21 srpski kandidat i to – u Severnoj Mitrovici njih sedam, u Leposaviću pet, u Zubinom Potoku šest, i u Zvečanu troje.
Severna Mitrovica i Priština, najmanja i najveća opština, prema zvaničnim podacima, imaju najviše kandidata za gradonačelnike.
Kada je reč o Severnoj Mitrovici tu su – Milan Radojević (Srpska lista), Marko Jakšić (Građanska inicijativa Sever za sve), Nenad Vukmirović (Za slobodu, pravdu i opstanak), Katarina Ađančić (nezavisni kandidat), Aleksandar Arsenijević (Srpska demokratija), Nebojša Milić (Novo lice – Narodna pravda) i Branko Veselinović (Srpski narodni pokret).
U Zvečanu – Zoran Obrenović (Srpska demokratija), Dragiša Milović (Srpska lista) i Slađana Pantović (Ujedinjenje).
Što se tiče Leposavića tu su: Ivan Vučković (GI Koreni), Vladimir Radosaljević (Srpska demokratija), Zoran Todić (Srpska lista), Nenad Radosavljević (Novo lice – Narodna pravda) i Vesna Pantović (Za slobodu, pravdu i opstanak).
I u Zubinom Potoku od Srba se utrkuju: Milija Biševac (Srpski narodni pokret), Miloš Perović (Srpska lista), Grozdan Biševac (Novo lice – Narodna pravda), Mirjana Vlašković (Srpska demokratija), Gordana Mihajlović (Za slobodu, pravdu i opstanak) i Stevan Vulović (Kosovski savez).
Kada je reč o ostalim opštinama sa srpskom većinom u Gračanici se za mesto gradonačelnika sutra takmiče: Goran Marinković – Kosovski savez, Igor Rašić – Za slobodu, pravdu i opstanak, te Novak Živić – Srpska lista.
U Štrpcu su kandidati Ivica Tanasijević – Srpska lista, Stefan Stamenković – Pravda i jednakost i Slađan Nikolčević – Za slobodu, pravdu i opstanak.
Što se tiče Raniluga kandidati su tu Tanja Antić iz Srpske liste, Ivan Petrović – Srpski narodni pokret, Igor Mitić – Za slobodu, pravdu i opstanak i Bojan Arsić – Kosovski savez.
Parteš ima dva srpska kandidata, a to su Slađan Mladenović – Kosovski savez i Dragan Petković iz Srpske liste.
U Klokotu su srpski kandidati Božidar Dejanović iz Srpske liste i Srećko Spasić – Srpska narodna sloga, u Novom Brdu samo Saša Milošević iz stranke Srpska lista.
Potonja ovoga puta ima kandidata i u opštini Obilić i to je Goran Dančetović.
U svakoj opštini, uključujući i na severu Kosova, postoje kandidati i iz albanskih, te bošnjačkih stranaka, kao i odbornici za lokalne parlamente. Ukupan broj kandidata za odbornike, u svim opštinamam, je 5.420.
Spisak kandidata za odbornike možete pronaći na linku.
Raspored na biračkim listićima
Iako je broj glasača veći, odštampano je za ove izbore ukupno 1.800.410 listića za gradonačelnike i odbornike.
U opticaju su dva listića. Jedan listić, žute boje, je za izbor predsednika opštine, odnosno gradonačelnika opštine u kojoj se glasa. Na tom listiću treba označiti samo jednog kandidata.
A drugi listić, sa plavim okvirom, namenjen je za opštinsku skupštinu, odnosno odbornike.
Na levoj strani plavog listića označava se jedan politički subjekt, a na desnoj strani jedan kandidat.
CIK je svojevremeno objavio i način glasanja.
Redosled političkih subjekata na njemu i ovoga puta određen je žrebom.
Srpske stranke i kandidati dobili su sledeće redne brojeve:
Ujedinjenje 106, Kosovski savez 114, GI Koreni 116, Srpski narodni pokret 123, Novo lice – Narodna pravda 126, Srpska narodna sloga 158, Srpska demokratija 169, Srpska lista 170, Za slobodu, pravdu i opstanak 172, GI Sever za sve 175, Pravda i jednakost 177, dok je nezavisna kandidatkinja Katarina Ađančić pod rednim brojem 188.
Sigurnost
Osim što je Kosovska policija i za ove izbore napravila poseban operativni plan koji će se baviti.
Kosovska policija i za ove izbore napravila je poseban operativni plan u četiri faze, koji će se baviti bezbednosnim angažmanom sa prioritetom „očuvanja reda, mira i sigurnosti svih građana u saradnji sa CIK-om i drugim institucijama“.
Plan predviđa realizaciju aktivnosti u četiri faze: pripremno-procenjivački period, obezbeđenje tokom predizborne kampanje, dan izbora (takozvani “dan Z”) i postizborni period, uključujući transport i obezbeđenje osetljivog izbornog materijala.
Angažovaće nešto veći broj pripadnika različitih jedinica, uz dodatne mere koje uključuju imenovanje koornatora za saradnju sa CIK-om i drugim institucijama uključenim u izborni proces.
A osim njih, i EULEX je pojačao svoje trupe za doprinos bezbednosnoj situaciji na Kosovu uoči lokalnih izbora.
Takođe u septembru, na Kosovo je stiglo i 24 karabinjera iz Italije, koji će zajedno sa evropskim partnerima učestvovati u obezbeđivanju stabilnosti i bezbednosti izbornog toka.
Prvi redovni izbori nakon izlaska iz institucija
Ovo će biti prvi lokalni izbori na Kosovu od aprila 2023. godine, kada su Srbi bojkotovali glasanje na severu, nakon što su prethodno u novembru 2022, zbog pitanja srpskih tablica, napustili ključne kosovske institucije, uključujući administraciju, policiju i sudstvo.
Rezultat ovog bojkota bila je veoma niska izlaznost i izbor albanskih gradonačelnika u četiri opštine sa srpskom većinom.
Novi nelegitimni gradonačelnici su u maju 2023. nasilno uvedeni u opštinske zgrade u Leposaviću, Zvečanu i Zubinom Potoku uz prisustvo kosovske specijalne policije, dok su u Severnoj Mitrovici imali na raspolaganju sopstvenu zgradu.
Od tada su se nizale tenzije – od hapšenja Srba, preko zabrane srpske robe, ukidanja dinara i srpskih dokumenata, do oružanog sukoba u Banjskoj u septembru iste godine, kada je ubijen jedan kosovski policajac, a potom i trojica Srba.
Kosovske vlasti su u međuvremenu učvrstile kontrolu na Severu, zatvorile sve administrativne srpske institucije i donele niz odluka koje su, prema kritikama Srba i mnogih međunarodnih zvaničnika, dodatno suzile njihova prava i uticaj na lokalnom nivou.
Srpske stranke u većini obećavaju „oslobađanje ovih opština“, vraćanje srpskoj zajednici uticaj, ali i dostojanstvo i veru.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
