Ekspertski tim, na čelu sa arheologom Svetlanom Hadžić, koja je pri Eparhiji odgovorna za zaštitu duhovne i kulturno-istorijske baštine, posetio je isposnicu Svetog Petra Koriškog kod Prizrena.
Isposnica Svetog Petra Koriškog, jedna od značajnih srpskih pravoslavnih spomenika, smeštena u okolini Prizrena – teško je oštećena u građevinskim radovima Opštine Prizren početkom marta.
Kao što je Eparhija već objavila u javnosti, u ovoj specijalnoj zaštićenoj zoni sprovođene su, kako su naveli, nelegalne građevinske aktivnosti koje je organizovala Direkcija za ekonomski razvoj i turizam opštine Prizren uz angažovanje firme „Eurovia“ probijanjem puta i izgradnjom staze do same isposnice posebno su ugroženi temelji i teren oko samog objekta.
Radovi su, kako su, kako tvrde izvođeni bez saglasnosti Srpske pravoslavne crkve i Saveta za nadgledanje i primenu specijalnih zaštićenih zona, što je, inače, predviđeno zakonom, očigledno bez ikakvog ekspertskog nadzora.
„Na terenu su već vidljiva nova statička oštećenja objekta i destabilizacija terena, a svuda unaokolo je grubo uništena prirodna okolina, gde su primetni razbacani kamenih ploča i otpada nakon radova“, navodi se u saopštenju.
Poseta ekspertskog tima
Ekspertski tim Eparhije raško-prizrenske u čijem sastavu su pored arheologa Hadžić, bili i od strane Eparhije angažovani arhitekti koji su ispred SPC radili prethodnih godina na obnovi i zaštiti srpske pravoslavne baštine na Kosovu nakon martovskog pogroma 2004. god, imao je priliku da se, kako su naveli iz ove eparhije neposredno uveri u oštećenja na Isposnici i terenu oko nje.
Podcrtali su da oštećenja duboko ugrožavaju integritet ostataka ove srednjovekovne građevine iz 13. veka koja je pod posebnom zaštitom.
U pratnji ekspertskog tima bili su i monasi manastira Visoki Dečani kao i fotografi koje je Eparhija angažovala radi detaljne pripreme video i fotografskog materijala.
Cilj je, kako ističu da izrade tehnički izveštaj na osnovu koga će Eparhija preduzeti dalje mere kako bi zaštitila ove drevne srpske pravoslavne svetinje.
„Ova ekspertska misija organizovana je i u prisustvu grupe međunarodnih predstavnika na Kosovu i Metohiji, koji su se i sami mogli uveriti u alarmantno stanje na terenu“, kazali su.
Dečanski monasi su u ostacima paraklisa gde se nalazi raskopani grob Sv. Petra Koriškog otslužili mali pomen svim monasima koji su se podvizavali u ovoj isposnici.
Ugrožena arheološka celovitost svetinje
Najveći isposnički manastirski kompleks u pećini – Isposnica Svetog Petra Koriškog datira, iz 13. veka.
Zbog širokog istorijskog značaja, pre svega za pravoslavni narod ali i za sve hrišćane, ali i zbog skrnavljenja u posleratnom periodu na Kosovu (nakon 1999. godine) lokalitet je uključen u sistem specijalno zaštićenih zona sa ostalim najvažnijim manastirima SPC koje se nalaze na Kosovu.
Ipak, ova kulturna baština ponovo je oštećena – arheološki i istorijski. Ovoga puta – u građevinskim radovima i to opštinskih organa.
Suprotno zakonu i bez odobrenja SPC
Osim što je potkopavanjem temelja dodatno ugrožena sama stabilnost svetinje, iz Eparhije raško-prizrenske su posebno naglasili da je Opština Prizren radove sprovela suprotno Zakonu o specijalnim zaštićenim zonama u kom je upravo ova Isposnica među 50 zaštićenih zona.
Šta nalaže ovaj Zakon?
U tački jedan Zakona o specijalnim zaštićenim zonama, naznačila je Eparhija, navedeno je da se njime obezbeđuje zaštita srpskih pravoslavnih manastira, crkava, drugih verskih objekata, kao i istorijskih i kulturnih lokaliteta od posebnog značaja za zajednicu Srba na Kosovu, kao i za druge zajednice na Kosovu, kroz uspostavljanje specijalnih zaštićenih zona.
Eparhija napominje da je Isposnica Sv Petra Koriškog pod tim imenom pobrojana u članu 7r Zakona, te da postoji i mapa zaštićenog prostora oko same isposnice.
Osim toga, navode dalje, u tački 3.b-c istog Zakona navodi se i da je njegov cilj očuvanje karaktera i izgleda zaštićenih lokaliteta:
„Posebno njihovog istorijskog, kulturnog, arhitektonskog ili arheološkog konteksta, prirodnog okruženja ili estetskog vizuelnog okruženja; i sprečavanje neadekvatnog razvoja oko zaštićenih lokaliteta, uz obezbeđivanje najboljih mogućih uslova za skladan i održiv razvoj zajednica koje naseljavaju područja u okolini takvih lokaliteta kroz regulisanje razvoja i drugih aktivnosti“.
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
