Misija Evropske unije za vladavinu prava na Kosovu (EULEX), kao i Misija Organizacije za evropsku bezbednost i saradnju (OEBS) takođe na Kosovu, pozdravile su ove nedelje odluku kosovskog MUP-a i Kosovske policije da regulišu pitanje korišćenja društvenih mreža od strane službenika Kosovske policije. Iako ni EULEX ni OEBS nisu direktno u svojim saopštenjima spomenuli nedavnu studiju pet NVO-a sa Severa Kosova koji su se tu upravo bavili istim pitanjem, ova inicijativa dolazi par dana nakon što je studija i objavljena.
Sam MUP se nije oglasio, ali je civilno društvo sa Severa, nakon oglašavanja Misija, ovo protumačilo kao konačno priznanje kosovskog MUP-a svega onoga što njihov izveštaj sadrži. Iako pozdravljaju, podsećaju da za ovo pitanje u kosovskom zakonu već postoji regulatorni okvir, pa pozivaju da se prema tom postojećem – sankcionišu makar dosadašnji slučajevi.
Studija NVO-a sa Severa „Etnizacija Kosovske policije: rušenje Ahtisarijevih temelja građanske i multietničke institucije“
Pet nevladinih organizacija sa Severa Kosova – Nova društvena inicijativa, Centar za afirmativne društvene akcije (CASA), Institut za teritorijalni ekonomski razvoj (InTER), Centar za zastupanje demokratske kulture (ACDC) i Aktiv nedavno su objavili studiju pod nazivom „Etnizacija Kosovske policije: rušenje Ahtisarijevih temelja građanske i multietničke institucije“ u kojoj ukazuju na, kako su naveli, promociju nacionalizma od strane monitorisanih pripadnika Kosovske policije.
Izveštaj obuhvata opsežnu bazu podataka od čak 140 fotografija, pokupljenih sa raznih društvenih mreža, na kojima je, kako tvrde, preko 300 policajaca.
Na fotografijama navodni policajci ističu nacionalne albanske simbole, isticanjem amblema albanske zastave, ambleme „Velike Albanije“, ambleme sa likom Adema Jašarija, UČK, ukrštaju šake kao simbol albanskog orla, fotografišu se na policijskim automobilima, džipovima, blindama ističući iste ove simbole.
Tu su, između ostalog, i fotografije na kojima se iz policijskog automobila vijori albanska zastava.
U izveštaju se takođe ukazuje na objave u kojima se, uz prikazivanje ovih policajaca, što rade sami korisnici mreža koji masovno dele ovakav sadržaj, koriste razne muzičke podloge uglavnom nacionalističke pesme, neretko uvredljive za Srbe, ali i u kojima se poziva na ubijanje, spaljivanje.
“Kombinujući ih sa vizuelnim materijalom čiji su akteri pripadnici Kosovske policije, takva muzika jasno širi ideju o etničkoj dominaciji nad regionom, uokvirujući prisustvo policije kao deo tekuće nacionalne borbe Albanaca za teritoriju”, ukazuju NVO-e sa Severa.
Ukazali na grubo kršenje, kako su naveli, najmanje 13 članova Administrativnog uputstva koji se bavi regulisanjem ponašanja Kosovske policije.
Reč je o tačkama koje se odnose na tolerisanje neprofesionalnog ponašanja, nošenje simbola, koji predstavljaju elemente pripadnosti verskoj, etničkoj grupi, neovlašćeno menjanje simbola na policijskoj opremi ili u radnom prostoru, neprimeren izgled na radnom mestu, pojavljivanje na društvenim mrežama u uniformi, na način koji krši etiku i pravila, objavljivanje i distribuiranje komentara, fotografija ili snimaka koji štete imidžu policije.
Ekspanzija ovog trenda, kako su naveli u studiji, počela je poslednje tri godine.
Civilno društvo, stoga, posebno napominje da ključne međunarodne misije na Kosovu u spomenutom periodu – nisu reagovale.
Ceo izveštaj možete pronađi na linku.
EULEX: Kosovski MUP pokrenuo pitanje regulisanja korišćenja društvenih mreža od strane službenika policije
Pet dana nakon što je studija NVO-a sa Severa objavljena, Misija za vladavinu prava na Kosovu (EULEX) pre dva dana posredno je potvrdila da je MUP inicirao da se razvije regulatorni okvir o odgovornom i pravilnom korišćenju platformi društvenih medija od strane službenika KP.
EULEX je to pozdravio i ponudio stručnu pomoć.
„Pozdravljam inicijativu Ministarstva unutrašnjih poslova da se razvije regulatorni okvir o odgovornom i pravilnom korišćenju platformi društvenih medija od strane službenika KP. EULEX je spreman da pomogne nudeći našu stručnost u skladu sa najboljim međunarodnim praksama“.
Pomoći će, kako su naveli, u cilju obezbeđivanja odgovarajuće ravnoteže između slobode izražavanja i nepristrasne uloge policije prema svim zajednicama i građanima na Kosovu.
Pozdravio i ponudio pomoć i OEBS
Da su kosovski MUP i Kosovska policija pokrenuli pitanje regulisanja korišćenje društvenih mreža od strane pripadnika KP, potvrdio je i OEBS.
„OEBS pozdravlja inicijativu Ministarstva unutrašnjih poslova i napore Kosovske policije (KP) da angažuje partnere u razmišljanje o korišćenju platformi društvenih medija od strane službenika KP“.
Dodaju da je tokom nedavnih razgovora sa kosovskim MUP-om, rukovodstvom KP i međunarodnim partnerima, njihova v.d. šefa misije, Kornelija Tejlor – ponovila spremnost OEBS-a da podrži napore na održavanju i promovisanju policijske etike i profesionalizma u službi snažnog rada policije u zajednici.
„Ona je napomenula da etički kodeks KP i srodni propisi postavljaju jasna očekivanja za ponašanje na društvenim mrežama na i van dužnosti, nudeći smernice za službenike. Ona je pozdravila posvećenost rukovodstva KP da nastavi da daje jasne smernice o tome kako ovi principi treba da se primenjuju, u skladu sa vrednostima integriteta i nepristrasnosti, kako bi se održalo poverenje zajednice“.
Pozdravila je, naveo je OEBS, prepoznavanje potrebe da se jasno saopšte akcije preduzete da bi se održao integritet i poverenje, napominjući da nesporazumi ili nedostatak informacija mogu uticati na poverenje zajednice.
„OEBS je spreman da pruži prilagođenu obuku, stručne savete i podršku za dalje jačanje uticaja visokih standarda etike i profesionalizma u radu koji podjednako koristi svim zajednicama. Jake institucije napreduju na integritetu, transparentnosti i poverenju“, naveli su iz Misije OEBS na Kosovu.
NVO sa Severa: Već postoje zakonski okviri, potrebna odgovornost za ponašanje policije do sada
Iako pozdravljaju, kako kažu, napore Kosovske policije da urede svoje predstavljanje na društvenim mrežama, ni EULEX ni OEBS, međutim, ne spominju izveštaj pet ključnih Nevladinih organizacija sa Severa Kosova koje su se upravo bavile ovim pitanjem.
Sam MUP, kao ni policija, se nisu oglasile, ali su spomenute NVO, nakon oglašavanja OEBS-a i EULEX-a, ovo protumačile kao konačno priznanje kosovskog ministarstva unutrašnjih poslova svega onoga što njihov izveštaj sadrži.
„Mi, dole potpisane organizacije civilnog društva, pozdravljamo priznanje Ministarstva unutrašnjih poslova o izazovima u vezi sa promovisanjem nacionalizma od strane kosovih policajaca“, naveli su iz pet NVO-a sa Severa danas.
Kažu, spremni su i oni da pruže pomoć u izradi čvrstog regulatornog okvira koji će sprečiti prakse naznačene u njihovoj zajedničkoj studiji, ali, sa druge strane, naglašavaju da je na Kosovu za to već postojao zakonski okvir, što su obuhvatili i u nedavnoj studiji, koji upravo ovo pitanje reguliše.
Stoga, traže odgovornost za ponašanje policije do sada:
„Verujemo da će ovaj okvir dopuniti tekuće napore u očuvanju profesionalizma i nepristrasnosti unutar Policije Kosova, obezbeđujući da njeni pripadnici služe svim zajednicama jednako. Pozivamo na dosledno sprovođenje postojećih zakonskih odredbi, uz mere koje osiguravaju usklađenost sa međunarodnim standardima, balansirajući slobodu izražavanja i nepristrasnu ulogu policije. U tom smislu, očekujemo istragu od strane Policijskog inspektorata Kosova i odgovarajuće sankcije za policajce koji su kršili procedure“.
Takođe, iako pozdravljuju, sa druge strane naglašavaju da inicijativa dotiče samo deo problema.
Tu je i problem raspoređivanja policajaca u zajednici koje ih, kako navode, percipiraju kao „neprijateljsku formaciju“.
„Kontinuirano raspoređivanje policajaca u zajednice koje ih percipiraju kao ‘neprijatelja’ nosi značajne rizike koji moraju biti prepoznati i rešeni od strane relevantnih institucija i međunarodne zajednice. Stoga, mere moraju pažljivo uzeti u obzir složenost ovog problema“, navode dalje.
Dugoročno rešenje postizanje etničke ravnoteže unutar policije u četiri opštine na Severu
Jedino dugoročno rešenje, prema civilnom društvu sa Severa, jeste postizanje etničke ravnoteže unutar policije u severnim opštinama:
„To će zahtevati značajan angažman obe strane u dijalogu o normalizaciji, sa fokusom na ispunjenje obaveza navedenih u članu 6. Sporazuma o putu ka normalizaciji između Kosova i Srbije, koji poziva na unapređenu saradnju u različitim oblastima kroz dopunske sporazume“.
Ustav Kosova predviđa pravičnu (teritorijalnu) etničku zastupljenost u policiji
Prema Ustavu Kosova, prema članovima 61, odnosno 128.4, koji govori o zastupljenosti pri zapošljavanju u javnim institucijama, odnosno policiji Kosova, predviđeno je da se posebno u policijskoj službi Kosova predviđa pravična zastupljenost pripadnika onih zajednica na kojoj te institucije deluju.
„Zajednice i njihovi pripadnici imaju pravo na pravičnu zastupljenost pri zapošljavanju u javnim organima i javnim preduzećima na svim nivoima, posebno u policijskoj službi u oblastima gde živi data zajednica, uz poštovanje pravila u pogledu sposobnosti i integriteta koja se primenjuju za javnu administraciju“, glasi član 61.
„(…) Etnička struktura policije unutar granica opštine će odražavati etničku strukturu stanovništva unutar relevantne opštine“, deo je člana 128.4.
Takođe, prema Briselskom sporazumu, predviđeno je da regionalni komandir policije za četiri opštine na Severu bude Srbin „kojeg nominuje Ministarstvo unutrašnjih poslova sa spiska koji će sačiniti četiri predsednika opštine u ime Zajednice/Asocijacije“.
Početkom novembra 2022. godine srpski policajci skinuli su uniforme Kosovske policije, tada nakon problema oko pitanja tablica.
Iako su novi prvi srpski policajci nakon 10 meseci počeli da pristupaju policiji, preko više konkursa u to vreme, većinu i dalje u stanicama na Severu čine policajci iz albanske zajednice i to iz drugih regiona.
Na Severu Kosova, u urbanim sredinama i van njih, postavljeno je više baza i punktova kosovske Specijalne policije.
Za protekle dve godine, specijalne jedinice Kosovske policije u više navrata su pojačavale svoje prisustvo na Severu, odnosno unekoliko ga smanjivalo. Trenutno je na Severu prisustvo ponovo pojačano, nakon diverzije na kanalu Ibar-Lepenac krajem novembra meseca.
Smanjivanje Kosovske policije na Severu, se kao zahtev, odnosno preporuka – nalazi i u više međunarodnih dokumenata uključujući i onaj iz Bratislave od prošle godine.
Brojni su izveštaji i svedočenja o prekomernoj upotrebi sile, odnosno maltretiranju i dikriminatornom postupanju pojedinih policijskih timova i pojedinaca prema građanima na Severu Kosova.
Pročitajte još:
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
