„Reč je o otimanju srpskog kulturnog nasleđa grubim falsifikatima pod maskom njegove zaštite“ – reagovalo je Ministarstvo kulture Srbije nakon medijskih navoda o ograđivanju temelja srpskog manastira Bogorodice Hvostanske u mestu Studenica, u opštini Istok i postavljanju table na albanskom jeziku sa navodima da je reč o bazilici. Beograd traži od međunarodne zajednice da „konačno reaguje na politiku mržnje i nasilja“ i zaštiti prava Srba i srpske kulturne i verske baštine.
Iz ovog minstarstva poručuju da je zauzeto oko 50 ari zemljišta, te da je ujedno angažovana teška mehanizacija.
Smatraju da je reč o kampanji koja „jasno pokazuje da privremene institucije u Prištini nastavljaju sa nasiljem nad srpskim sakralnim duhovnim nasleđem u cilju zastrašivanja i progona, kao i prisvajanja kulturne baštine u sklopu projekta lažne države“.
„O licemerju otimanja srpskog kulturnog nasleđa grubim falsifikatima pod maskom njegove zaštite posebno jasno svedoče činjenice da se ovo dešava upravo na području gde se nalaze srpski povratnici, izbegli od albanskog pogroma, i to u vreme duhovnih praznika. Tako je nasilje sračunato da postigne najjači efekat nečovečnosti i skrnavljenja“, naveli su iz Ministarstva kulture.
Tvrde da je reč o obrazcu koji je „dobro poznat“, jer je, kako navode, često korišćen u nasilju nad nasleđem i pravima srpskog naroda.
„Sve ovo bi moralo da bude još vidljivije i da zahteva reakciju međunarodne zajednice, imajući u vidu bezočne pretenzije Prištine da se brutalnim nasiljem nad srpskim kulturnim nasleđem preporuči za članstvo u međunarodnim organizacijama, i to baš onim koji brinu o nasleđu od univerzalne vrednosti, kakvo je upravo ogromno i izvanredno vredno srpsko sakralno nasleđe na Kosovu i Metohiji. Na žalost, upravo je njegova izuzetna vrednost za čitavo čovečanstvo ono što izaziva apetit za uništavanjem i prisvajanjem“, poručuju iz Beograda.
Podsetili su na martovska dešavanja 2004. godine, navodeći da je tada uništeno 35 crkava i manastira, od kojih je 19 spomenika kulture prve kategorije, kao i 16 pravoslavnih crkava koje nisu kategorisane.
„Istovremeno, uništeno je i ukradeno oko 10.000 vrednih fresaka, ikona, putira i mnogih drugih crkvenih relikvija, kao i knjige krštenih, venčanih i umrlih, koje svedoče o vekovnom trajanju Srba na Kosovu i Metohiji, a zapaljena su i oskrnavljena brojna srpska groblja“, naveli su.
Ministarstvo ujedno podseća da su zbog ugroženosti manastiri Gračanica, Visoki Dečani, Pećka Patrijaršija i crkva Bogorodice Ljeviške 2006. godine upisani na Listu svetske baštine u opasnosti.
„Skrnavljenje svega što je srpsko uvek je imalo isti cilj, da sejanjem straha ukloni i srpski narod i tragove njegovog postojanja sa prostora Kosova i Metohije, kolevke njegove državnosti i kulture. Dokaz za to je i često skrnavljenje pravoslavnih grobalja, kao posebno brutalna demonstracija mržnje i anticivilizacijskih poriva“, naveli su.
Ovo ministarstvo je apelovalo na sve međunarodne organizacije i institucije da „konačno reaguju na politiku mržnje i nasilja“ u okviru svog mandata i svojih nadležnosti kako bi se zaštitila osnovna ljudska prava Srba i kulturna i verska baština na Kosovu i Metohiji.
„U suočavanju sa mnogostrukim i konstantnim nasiljem i poricanjem očigledinh istorijskih istina, nastavićemo da uporno i posvećeno negujemo našu tradiciju i kulturu kao poseban duhovni izraz srpskog naroda i univerzalno dobro čitavog čovečanstva“, naglašavaju iz Ministarstva kulture Srbije.
Da su navodno temelji srpskog manastira Bogorodice Hvostanske u mestu Studenica, u opštini Istok ograđeni i da je na tabli na albanskom jeziku napisano da je reč o bazilici, izvestila je juče agencija Tanjug, pozivajući se na navode meštana.
Reč je o temeljima manastira oko 20 kilometara od Peći, koji je od 1990. godine pod zaštitom kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.
Kako je navedeno u dostupnim istorijskim spisima sa srpske strane, najstarija sakralna građevina u kompleksu je trobrodna bazilika iz VI veka, koja se nalazila u sklopu utvrđenog naselja. Prilikom osnivanja autokefalne srpske arhiepiskopije 1219. godine, u Bogorodici Hvostanskoj je bilo smešteno sedište šeste (Hvostanske) od sedam srpskih episkopija i tom prilikom je u manastiru podignuta nova crkva.
Posle Velike seobe Srba 1690. godine, manastir je zapusteo, nakon čega je započelo njegovo propadanje i rušenje. Krajem 20. veka, episkop raško-prizrenski Artemije je planirao obnovu manastirske crkve i kompleks, no započelo je bombardovanje.
Srbi retko obilaze taj deo Kosova, a 2018. godine Albanci su kamenovali dva autobusa sa vernicima iz Beograda, koji su se vraćali iz posete crkvi Bogorodice Hvostanske.
Objekti Srpske Pravoslavne Crkve na Kosovu našli su se na listi kosovskih institucija koje ih već godinama predstavljaju kao deo albanskog, odnosno kosovskog nasleđa, te je više sličnih situacija bilo i u prošlosti. Ovakva se praksa posebno zahuktala unazad tri godine i kada su u pitanju poruke kosovskih intelektualaca i istoričara, ali i kada se radi o konkretnim akcijama obnove kosovskog ministarstva kulture.
Srpska Pravoslavna Crkva se još uvek nije oglasila u vezi sa ovom crkvom, što inače redovno čini kada se u javnosti pojave slične informacije.
Ujedno, nije se oglasilo ni kosovsko ministarstvo kulture kao i sam ministar, Hajrula Čeku, koji neretko na svojim društvenim mrežama deli objave u vezi sa aktivnostima ministarstva.
Pročitajte još:
Preuzimanje i objavljivanje tekstova sa portala KoSSev nije dozvoljeno bez navođenja izvora. Hvala na poštovanju etike novinarske profesije.
